Marsta buzulların nasıl oluştuğu anlaşıldı!

0
1070

rn Mars’ta buzulların nasıl oluştuğu anlaşıldı!

18 Şubat 2006 rnYetmişli yıllarda gerçekleştirilen Viking misyonlarından bu yana gezegen araştırmacıları şu sorunun yanıtını arıyorlardı: Mars’ta düşük enlemlerde birkaç milyon yıl önce neden buzullar oluşmuştu? Şimdi bilim adamları bu soruya yanıt veriyor. Buzullar gezegenin eski eğimli döneminde oluştu. rnrnParis Üniversitesi’nden Francois Forget ve ekibi, şimdi bu bilmeceyi çözdüğüne inanıyor. Araştırmacılara göre Mars’taki buzullar, gezegenin uzayda daha az eğimli bir konumda olduğu dönemlerde oluşmuştu. Günümüzde Mars’ın dönüş ekseni, dünyamız gibi aşağı yukarı 23 derecedir. Dünyamızın ekseni Ay’ın etkisi sayesinde sabit kalırken, Mars’ın ekseni milyonlarca yıl içinde sıfır (bu durumda Mars dikey durur ve mevsimler yaşanmaz) ve 60 derece arasında değişir. rnrnForget ve çalışma arkadaşları, günümüz Mars ikliminin hesaplanmasında da kullanılan modelle eğimli Mars iklimini tasarladılar. Kızıl Gezegenin ekseni yörünge düzleminden 45 derece eğimli olduğu dönemlerde, kutuplara günümüzdekinden daha fazla güneş ışığı yansıyordu. rnrnGölgede kaldırnrnBu şekilde bu bölgelerde biriken su buzunun bir kısmı buharlaşmıştı. Günümüz iklim koşullarında ekvatordaki buzullar sağlam olmazdı, fakat eğimli Mars’ın atmosferi daha fazla su buharı içeriyordu. rnrnBilgisayar modeline göre buhar, Olympus Mons, Arsia Mons, Pavonis Mons ve Ascraeus Mons gibi büyük yanardağların batı yamaçlarından kar olarak düşüyordu. Bunun nedeni, birikmiş nemin yamaçlara kadar yağış olarak düşmesiydi ve yıllık ortalama yağış miktarı 30-70mm arasındaydı. rnrnForget, bin yıllar sonra karın, yüzlerce metre kalınlığında buzullara dönüştüğünü söylüyor. Mars Express, Mars Global Surveyor ve Mars Odyssey fotoğraflarında da gerçekten dört yanardağın batı yamaçlarında görülen bölgelerin, jeologlar buzullara ait olduğunu düşünüyor. rnrnİyi haberrnrnJeologlar orta enlemlerde, buzulların bulunduğunu tahmin ettikleri iki bölgede de modele göre kar yağmıştı. Mesela, güney yarımküredeki Hellas çukurluğu, Mars’ın güney kutbunda daha fazla su buzunun bulunduğu dönemlerde buzullarla kaplıydı, diyor araştırmacılar. rnrnModelde de tam olarak bu çukurluğun üzerinde güney kutbundan gelen sıcak ve nemli hava, kuzeyde gelen daha soğuk havayla birleşiyor ve bu durum da birbirini takip eden yağışlara işaret etmekte. Bazı kraterlerin kenarındaki akıntı izleri de bu yağışlarla açıklanabilir. Tüm bu veriler gelecekteki Mars yolculukları için iyi haber. Çünkü iklim modeli Mars’ın her yerinde hala su buzu taşıyan ceplerin bulunduğunu gösteriyor, diyor bilim adamları. rnrnrnrn http://www.hurriyet.com.tr/bilim/3955528.asp?gid=0rn rn rn rn rn

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here