Gezegenimizdeki Suyun Kaynağı Nedir? Nereden Gelmiştir?

0
3562
su, güneş sisteminden bile eskidir

2011 yılında Bilim Teknik dergisinin Mart sayısında gezegenimizde bulunan suyun nereden geldiği ve nasıl oluştuğuna ilişkin bir makale yayınlanmıştı. Bu makalede oluştuğu sırada ateş topu olan gezegenin neredeyse rengini oluşturan su kaynaklarına nasıl sahip olduğu sorulmaktaydı. Günümüz kaynaklarına göre değerlendirdiğimizde 30 yıl öncesine bakarak Güneş Sistemi ve Evren’de, Dünya dışında herhangi bir yerde su olup, olmadığı hakkında herhangi bir fikrimiz yoktu. Ancak günümüzde yapılan çalışmalar ile neredeyse her yerde su izlerine rastlayabiliyoruz.

Mars üzerine gönderilen araçlarda toprak altı ve buzullarda az miktarda su bulunduğu fakat uzun bir zaman önce gezegenin devasa nehir yataklarına sahip olduğu düşüncesi ortaya çıkmış ve yine benzer bir şekilde Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün gibi gezegenlerinde küçük oranlarda sudan oluştuğu belirlenmiştir. Fakat burada dikkat çekilen nokta bu gezegenlerin uydularının birçoğunun buzla kaplı olmasıdır. Bilim insanlarına göre bu buzun büyük bir kısmının su kaynaklı olduğu düşünülürken yapılan çalışmalarda da bu düşünceyi doğrular sonuçlar elde edilmiştir.

Büyük Patlama ve Ölü Yıldızlar, Yaşam Kaynağımız Olabilir Mi?

Büyük patlama sonrasında evrende oluşan ilk element hidrojendir. Yine ilk yıldızların hammaddesini oluşturan hidrojen, yıldızların çok sıcak ve yoğun olan çekirdeklerinde tepkimeye girerek önce helyuma ve daha sonra da diğer ağır elementlerin çekirdeklerine dönüşmüştür. Yıldızların çekirdeklerinde meydana gelen tepkime sonucunda açığa çıkan ısı, yıldızların parlamasını sağlarken meydana gelen süpernova olayı ise yıldızların ömrünün sona ermesine neden olmaktadır. Oldukça büyük olan bu patlamalar yıldızları oluşturan pek çok maddenin uzaya saçılmasını ve ilerleyen süreçte oksijen atomunun ortaya çıkmasını sağlamıştır.

Fakat burada asıl merak edilen soru, suyun gezegenimize ne tür bir yolculuk ile ulaştığıdır. Su, Güneş sisteminin dışında yoğunlaşmış ve sistemin oluşumundan sonra Güneş rüzgarları ile iç bölgelerden uzaklaşmıştır. Ancak kızgın bir top olan kaya kütlelerinin bu suyu 200 milyon yıl kadar barındırması mümkün değildir. Bilim insanları burada daha çok su içeren moleküllerin dış gezegen ve uydular tarafından yakalandığını düşünmektedir.

Su Güneşten Öncede Vardı!

Geçtiğimiz günlerde Science dergisinde yayınlanan bir haberde, Carnegie Enstitüsünde yapılan araştırmanın sonuçları yayınlandı. Enstitüde görevli olan bilim insanları tarafından yapılan araştırmaya göre Güneş sisteminde bulunan suyun önemli bir kısmının yıldızlar arası uzaydan geldiği ve suyun Güneşten öncede var olduğu açıklandı.

Michigan Üniversitesinde L. IIsedore Cleeves öncülüğünde Güneş Sistemi ve Buzların tarihi üzerine yapılan araştırmada ise hidrojen ve döteryum üzerine yoğunlaşıldı. Ekip tarafından protoplaneter disk simüle edilerek modeller yaratılırken bu modeller aracılığıyla uzay buzunda yer alan döteryumun kimyasal proseste elimiine olduğu ve sistemin suyu üretmek için sıfırdan başladığı görüldü.

Bu çalışma kapsamında araştırmacılar meteorları, Dünya’daki okyanus suyunu ve kuyruklu yıldızlarda bulunan döteryum hidrojen oranına ulaşmak için geçen süreyi sisteme uyarladı. Sonuç itibariyle elde ki bulgular değerlendirildiğinde suyun büyük bir kısmının Güneşten daha yaşlı olduğu ve zengin yıldızlar arası buzdan geldiği belirlendi.

Yararlanılan Kaynaklar

(1) Bilim ve Teknik -TÜBİTAK / Mayıs 2011 “Suyun kozmik kaynağı

Araştırma Referansı

L. Ilsedore Cleeves, Edwin A. Bergin, Conel M. O’D. Alexander, Fujun Du, Dawn Graninger, Karin I. Öberg, and Tim J. Harries. The ancient heritage of water ice in the solar system. Science, 26 September 2014: 1590-1593 DOI:10.1126/science.1258055

Haber: Science Daily

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here