onlinefizik.com Fizik Sitesi ve Fizik Eğitimi Sitesi - Mars'taki kutup ışıkları nasıl oluşuyor?

Yazan: Zuhal Yağmur, Tarih: 11-03-2006 22:16

Okunma Sayısı : 2703

Mars’ın kuvvetli bir şekilde manyetikleşmiş kabuğunda da Dünya’daki kutup bölgelerindekine benzer hortum biçiminde renkli yapılar oluşuyor. Ancak Dünya atmosferindeki oksijen ve azot molekülleri darbelerin etkisiyle parlamaya başlarken, Mars’taki oksijen ve karbon monoksit atomları kızılötesi ışın yansıtıyorlar.

Mars, dünyamız gibi gezegensel bir manyetik alana sahip değil, ama Mars Express uydusu, dünyamızdaki kutup ışıklarına benzer kızılötesi ışık oluşumları görüntüledi. İsveç Uzay Fiziği Enstitüsü’nden Rickard Lundin, Mars’taki kutup ışıklarının da hızlandırılmış iyonlar ve elektronlarla geliştiğini söylüyor.

Dünyamızdaki kutup ışıkları, manyetik alan çizgilerinin, huni biçiminde birleştikleri bölgelerde meydana gelmekte. Bu durum iki kutbun çevresindeki halka biçimdeki bir bölgede söz konusu.

Daralan manyetik alan çizgileri,yüklü parçacıkları hızlandırıyor. Elektronlar ve iyonlar hava molekülleriyle çarpışarak bunları uyarırlar.

Mars’ta kuvvetli bir manyetik alanın bulunmaması nedeniyle, gezegen bilimcileri daha önceleri, ışık oluşumlarının Mars iyonosferi ve güneş rüzgarları arasındaki karşılıklı etkiyle oluştuğunu tahmin ediyorlardı.

Mars’da durum farklı

Fakat artık Mars’ın kuvvetli bir şekilde manyetikleşmiş kabuğunda da dünyadaki kutup bölgelerindekine benzer hortum biçiminde alan yapılarının oluştuğu bilinmekte.

Lundin ve ekibi Mars Express’teki özel bir enstrümanla, kuşkulu bölgelerde gerçekten de iyonların ve elektronların hızlandırılıp, hızlandırılmadığını kontrol edince gerek elektronların gerekse pozitif yüklü oksijen ve karbondioksit iyonlarının Mars atmosferinde hızlandığını saptamış. İyonlar 220-250 km yüksekliğe aitler.

Ancak dünya atmosferindeki oksijen ve azot molekülleri darbelerin etkisiyle parlamaya başlarken, Mars’taki oksijen ve karbon monoksit atomları kızılötesi ışın yansıtıyorlar.

Lundin’in açıklamasına göre Mars’taki kutup ışıkları manyetikleşmiş kabuğun durumuna bağlı olarak coğrafi açıdan düzensiz bir dağılım gösteriyorlar. Bununla birlikte araştırmacılar ışık oluşumlarını manyetik ve manyetik olmayan kayaçların arasındaki sınır bölgede de gözlemlemişler.

www.hurriyet.com.tr

Son Güncelleme : 11-03-2006 22:17