onlinefizik.com Fizik Sitesi ve Fizik Eğitimi Sitesi

Yazan: onlineFizik yönetim, Tarih: 02-08-2004 11:36

Okunma Sayısı : 69144

Neyi , ne zaman ve nasıl yapılacağını gösteren yazılı tasarılara plan denir. Öğretimde belli eğitim amaçlarına ulaşmak için öğretim konusu olan etkinliklerden hangilerinin seçileceği ,bunların öğrencilere niçin ve nasıl yaptırılacağı, ne gibi yardımcı ve tamamlayıcı ,kaynak ve araçların kullanılacağı , elde edilen başarının nasıl değerlendirileceği planda gösterilir.Planlı çalışma başarılı olmanın ön şartlarındandır. Her planda hedef ve hedef davranışlar ana değişkendir. Diğer değişkenler ise bağımlı değişkenlerdir. Planlı çalışma sonucu yapılan değerlendirme, çalışma sonucu hakkında bilgi vermek olduğu için gerekli
yerlerde düzeltme ve tamamlama yapılacağından başarıya ulaşmak kaçınılmaz sonuç olacaktır. PLANLI ÇALIŞMANIN FAYDALARI

* Çalışmayı verimli hale getirir.
*Programların zamanında tamamlanmasını sağlar.
* Eğitimi rasgelelikten kurtarır, güven verir.
* Hedefleri gerçekleştirecek en uygun eğitim durumunun hazırlanmasını sağlar.
*Öğrencilerin eğitim durumuna etkin katılımlarını sağlar.
*Sonuç hakkında sağlıklı değerlendirme yapılmasını sağlar.
*Öğretmen ve öğrenci arasında güvenli bir ilişkinin doğmasına yardımcı olur.
*Program geliştirme sürecine katkı sağlar.
*Yapılan çalışmaların somut bir biçimde ortaya konmasını sağlar.

YILLIK PLAN

Programın ve eğitimin amaçlarına ulaşmada önemli etkenlerden biri de, öğretmenin işleyeceği derse ait konuları 7- 8 aylık öğretim yılı takvimine göre planlamasıdır.Böylelikle bütün bir öğretim yılı sürecek etkinlikler rastlantıdan ve gelişi güzel olmaktan kurtulur.zaman ve emek savurganlığı önlenmiş olur.
Bir dersle ilgili ünite ve konuları o öğretim yılının aylarına gerekirse haftalarına göre zamanlanmasını gösteren ,bunlarla ilgili olarak ne gibi çalışma ve uygulamaların yapılacağını ,hangi araç ve gereçlerin kullanılacağını ,hangi kaynak metin ve kurumlardan yararlanılacağını ,ne gibi gezi ve gözlemlerin düzenleneceğini belirleyen çalışma kılavuzuna yıllık plan denir.

YILLIK PLAN YAPILMADAN ÖNCE HAZIR OLMASI GEREKENLER

*Bulunduğu okula ait eğitim programı (öğretim programı) Bu mümkün değilse öğretim yılı başından sonuna kadar derste okutulması gereken konuların listesi
*Öğretim yılı başından sonuna kadar olan resmi tatil günlerini gösteren takvim
*Dersle ilgili kaynak kitapların en belli başlılarından birkaç tanesi
*Dersle ilgili araç gereçlerin okulda bulunanlarıyla ,dışarıdan sağlanabileceklerin listesi
*Okul yönetimi tarafından öğretmene verilen haftanın ders günleriyle ,ders saatlerini belirten haftalık ders dağılımı çizelgesi
*Dersle ilgili olarak ; geçmiş yıllarda yapılmış yıllık plan örnekleri
*Yeni hazırlanacak yıllık plan çizelgesinin boş bir örneği

YILLIK ÇALIŞMA PLANINDA İZLENECEK ADIMLAR

1)Planı Yapılacak Dersin Bir Öğretim Yılındaki Toplam Ders Saati Sayısının Bulunması:
Bunun için,öğretim yapılacak aylar alt alta yazılır. Her aya rastlayan resmi tatillerin haftalık ders dağılım çizelgesindeki derslere rastlayıp rastlamadığı takvimlerden kontrol edilir.Örneğin 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı Salı gününe rastlıyorsa ve o gün 2 saat dersiniz varsa Ekim ayının derslerinden 2 saat eksiliyor demektir. Bütün aylar için aynı işlem yapılarak her ay okutulacak ders saati sayısı tespit edilir.bunların toplamı o öğretim yılında okutulacak ders saati sayısı toplamını verecektir.elde edilecek bilgi ve rakamlar plandaki ilgili sütuna yazılır.

2)Eğitim Programındaki Konular Dikkatle İncelenerek Sıraya Dizilir,Bir Sıra Numarası
Verilir.
Bir eğitim programında herhangi bir derste yer alan ünite ve konular sıraya dizilerek yazılmıştır. Öğretmen ünite ve konuları işlerken zorlayıcı bazı nedenlerle bu sıraya uymayabilir.Sözgelişi; sondaki bir konuyu veya üniteyi başa alarak öğretim yılı başında , ortalardaki bir konuyu ise yıl sonunda işlemeyi düşünebilir. O takdirde yeni bir sıralama ortaya çıkar. Bu anlamdaki konu sıralanmasında ; çevre özelliklerini, mevsim şartlarını ve içerik arası yakınlığı dikkate almalıdır.eğer konuların normal sıralanışında bir değiştirme yapılaması düşünülmüyorsa aynen kalır. Her iki halde de ünite veya konulara birer sıra numarası verilerek adları ile birlikte plandaki yere yazılır.

3)Her Konuya Ayrılacak Ders Saati Sayısı Hesaplanır:
Öğretmenliğe yeni başlamış olanlar için her konunun önem derecesini ve buna bağlı süreyi tespit etmek biraz zordur. Bu hususta yararlı olabilecek yöntem şudur. Dersle ilgili değişik yazarlar tarafından yazılmış birkaç kitap bulunur.

İlk aşamada süresi belirlenmek istenen konunun veya ünitenin bu kitaplardaki sayfa sayıları bir yere yazılır. Bunlar toplanıp kitap sayısına bölünerek o konuya düşen ortalama sayfa sayısı hesaplanır.

İkinci aşamada dersle ilgili olarak elde kaç kitap varsa bunların her birinin bütününe ait sayfa sayıları bir yere yazılır ve toplanır. Bu toplam eldeki kitap adedine bölünür. Böylece okutulacak derse ait olmak üzere bir kitaba düşen ortalama sayfa sayısı bulunur.

Üçüncü aşamada konuya ait ortalama sayfa sayısı ,kitaplara ait ortalama sayfa sayısına bölünerek bir oran elde edilir. Diyelim ki bu oran 1/15 ‘tir. Buna göre öğretmen bütün yıllık ders saati sayısının yaklaşık olarak 1/15’ni bu konuya ayırmaya çalışmalıdır. Eğer tatiller hariç bir öğretim yılında 96 saat ders varsa o konuya (96/15 )= 6,4 6 veya 7 ders saati ayırması gerekir. Bulunan ders saati sayısı o aya ait ilgili sütuna yazılır. Bu saat konunun işleneceği ayın kaç saatini alıyorsa plan çizelgesinin o kısmından yatay bir çizgi çizilir.
Her ünite veya konunun süresi hesaplanırken sözlü ve yazılı sınavlarla umulmadık durumlar için ayrıca ders saat, ayrılmalıdır.

4) Ünite Veya Konu İle İlgili Çalışmalar Ve Ödevler Tespit Edilir.

Bir ünite veya konunun işlenmesi sırasında yapılacak çalışma biçimleri; proje çalışması, bireysel çalışma, sınıf çalışması, soru-cevap, sözlü anlatım… olabilir. Bu çalışma şekillerinden hangisi veya hangileri kullanılacak ise ilgili sütunda belirtilmelidir. Ayrıca verilmesi düşünülen ödevlerin adı ve niteliği özet olarak yine bu sütuna yazılmalıdır.

5) Ünite Veya Konu İle İlgili; Deney Gezi, Gözlemler, Metinler, Kaynaklar, Araç Ve Gereçler İlgili Sütuna Yazılır.

6) Planın Uygulanması Sırasındaki Gelişmeleri Kaydetmek Üzere Bir Düşünceler Sütunu Açılır.

BİR YILLIK PLANDA BULUNMASI GEREKEN ANA BÖLÜMLER

1. Ders takvimi: Tatiller dışında aylar, haftalar ve hafta iç,i ders saatlerini belirten takvim
2. Bölüm ana başlıkları ve konu başlıkları: M.E.B. lise fizik müfredatındaki ana konular ve o konular içerisinde geçen konular, ders takvimine uygun olarak bu bölümde belirtilir.
3. Bölüm ve konu amaçları : Her bir konu için bir veya birkaç amaç yazılır.
4. Kaynaklar: Dersin hazırlanışı ve sunuşunda yararlanılacak kaynaklar bu kısımda belirtilir.
5. Araç ve gereçler: Dersin veya konunun etkin bir biçimde yürütülebilmesi için gerekli araç ve gereçler gerçekçi bir şekilde bu kısma yazılır.
6. Öğretme stratejileri: Dersin etkili aktarımı için kullanılacak yöntem ve teknik ve diğer aktiviteler burada yazılır.
7. Değerlendirme: Belirtilen amaçların gerçekleşme derecesini ölçmek için uygun ölçme ve değerlendirme yöntemleri bu kısımda gösterilir.
8. Düşünceler: her bir bölümle ilgili eğitim öğretim sürecinde karşılaşılan zorluk ve sorunları belirtilmesi için planın en son kısmında bırakılması gereken boşluk.

GÜNLÜK DERS PLANI

Yıllık ve ünite çalışmalarında olduğu gibi günlük öğretme-öğrenme etkinlikleri de rastlantıya bırakılmaz. O nedenle öğretmen günlük çalışmalarını ders konuları açısından planlamalıdır. Öğretmenin haftanın hangi gününde hangi sınıf ve şubelere dersi varsa o gün ki ders konularını; belli amaçlar etrafında ana hatları ve ayrıntıları ile akılcı bir yolla düzenlenmesine günlük derslerin planlanması denir. Böyle bir işlem sonucunda elde edilen plana da günlük ders planı adı verilir. Eğer öğretmen o gün gireceği bütün şubelerde aynı konuyu işleyecekse bir çeşit ders planı yapar. Değişik sınıf ve şubeler de diyelim ki farklı üç konu işleyecek üç ayrı ders planı yapar. Çünkü hem sınıf seviyeleri, hem de konular farklıdır. Özellikle mesleğe yeni başlayan öğretmenler günlük derslere ait planları ayrıntılı olarak yapmalıdırlar. Öte yandan öğretmen ne kadar tecrübeli olursa olsun; günlük derslerini nasıl işleyeceğini planlamadan derse girmemelidir. Bu gibi öğretmenler olsa olsa kısa bir planla derse girebilirler.

Günlük Ders Planı İçin Öngörülen Ölçütler

1. Dersin içeriğine uygunluk
2. Öğrencilerin görüşünü taşıması
3. Öğrencilerin ihtiyaçlarına cevap vermesi
4. Dersin işlenişinde öğrencilerin derse katılımını sağlaması
5. Öğrenilmesi istenen temel kavramları vurgulaması
6. Öğrencileri yeni ve ileri bir düzeye getirecek uygun bir şeyler taşıması
7. Konu içeriğinde öğrencilerin geçmiş tecrübelerine yer vermesi
8. Eğitim öğretim ilkelerine uygun bir yapıda olması
9. İçeriğin kazandırılmasına uygun düşen öğretme-öğrenme yöntem ve tekniklerini belirtmesi
10. Araç gereçlere yer vermesi ve bunları içerikle olan ilişkisini göstermesi
11. Planda bulunması gereken basamakları taşıması. Bunlar hazırlık (giriş), sunu, uygulama ve değerlendirmedir.

planında uygulanmasında izlenecek sıra

1- derse-niteye- konuya giriş

2- dersin-ünitenin-konunun sunuluşu

3- dersin-ünitenin-konunun analizi

4- ortaya konulan bilgilerin sentezi

5- ortaya konulan bilgilerin uygulanması

6- ortaya konulan uygulamaların değerlendirmesi

1-Giriş Aşaması

Bu aşamada öğrenci ile konu veya ünitenin kısaca bir tanıştırılması yapılır. Öğrencilerin önceki öğrenmeleri hatırlatılarak anlatılacak olan yeni konu ile bağlantısı yapılır.
Genel hatları ile yeni anlatılacak konu öğrencilerin önüne serilir ve çeşitli yollarla onların konuya olan ilgilerinin artırılması sağlanır
Giriş aşamasında konunun ne olduğu ve nasıl işleneceği öğrencilere sunulur.

2- Dersin veya ders içeriğinin öğrenciler sunulması

Bu aşamada ders veya konu kapsamında yer alan bilgiler ortaya konularak çeşitli öğretme metotları ile öğrencilerin bu bilgilerle yüz yüze gelmeleri sağlanır.
Ders içeriğinin sunuluşu aşamasında öğrencilerin anlayabilecekleri anlatım yöntemi ile ders içeriğinin kolaydan zora doğru işlenmesi kuralları göz önünde bulundurulur.

3- Bilginin analizi aşaması

İşlenen konu kapsamında yer alan bilgilerin derinlemesine analiz edilmesidir. Konu içerisinde geçen kavram,olay ve olguların derinlemesine irdelenmesini gerektirir.
Öğrenciye sunulan içerikte yer alan bilgilerin analizi ile bunların diğer olay, olgu ve kavramalarla var olan ilişkileri ortaya konulmaya çalışılır.
Analiz aşamasında öğrenci öğrendikleri üzerinde düşündürmeye yönelik yöntemler kullanılmalıdır.
Sorular, hikayeler ve yaşanmış örnekler getirmeleri istenebilir.

4- Bilgilerin sentezlenmesi

Bu aşamada öğrencilerden öğretilenler ışığı altında sonuçlar çıkarma, yordamalar yapma, genellemelere ulaşma gibi davranışlar göstermesi beklenebilir.
Sentez aşamasında tüm öğrenilenlerin bir araya getirilerek özetlenmesi yapılır. Öğrenmelerle belirli ilke ve genellemelere ulaşılır.

5- Uygulama aşaması

Öğrencilerin öğrendiklerini davranışlar şeklinde göstermesi gereken aşama uygulama aşamasıdır. Bu aşamada öğrencilere sorular sorularak ve ödevler verilerek bunları ders kapsamında öğrendikleri yardımı ile yapmaları istenir.
Bu aşama öğrencilerin davranışa geçirilmesi aşamasıdır. Öğrenilenlerin her hangi bir sorunun çözümünde kullanılıp kullanılmayacağının ortaya konulduğu aşamadır.

6-Değerlendirme aşaması

Öğrencilere sunulmuş olan bilgilerin dersin hedefleri doğrultusunda belirlenen davranışları ne derece ortaya çıkarıp çıkarmadığının yoklandığı aşamadır.
Eğer öğrencinin gerçekleştirdiği hedef-davranışlar istenilen düzeyde ise öğretme ve öğrenme gerçekleşmiştir kararına varılabilir. Belirlenen hedef davranışlar ile öğrencinin gösterdiği davranışlar arasında çok büyük farklar varsa öğretme-öğrenme süreci başarısız olmuştur.
Değerlendirme öğrencinin değil öğrencinin içinde yer aldığı eğitim öğretim sürecinin değerlendirmesidir.

Ders planı aşağıdaki alt başlıklara göre düzenlenir;

1. Biçimsel bölüm
2. Giriş
3. Gelişme
4. Sonuç
5. Değerlendirme

Bu basamaklar giriş bölümünden değerlendirmeye kadar öğretmenin sınıftaki etkinliklerini gösterir.

1. Biçimsel bölüm

a. Dersin adı
b. Sınıf
c. Ünite veya konun adı
d. Süre
e. Kullanılan strateji
f. Araç-gereçler
g. Kaynaklar
h. Ünite yada konun örüntüsü
i. Ana nokta
j. Hedef
k. Davranışlar

2. Giriş bölümü

a. Öğrencilerin işlenecek konuya dikkatlerinin çekilmesi ve motivasyonları sağlanır.
b. Öğrencilerin konu ile ilgili ön bilgileri hatırlatılarak konuya hazır hale getirilir.

3. Geliştirme Bölümü

a. Öğrencilere kazandırılacak davranışlar için en uygun etkinliler detaylı olarak belirtilir.
b. Bir etkinlik yada bir konudan diğerine geçerken ara özet verilir.

4. Sonuç Bölümü

a. Derste işlenen konun genel bir özeti yapılır.
b. Parçalarda bir bütün oluşturma sağlanır.
c. Gelecek ders için ödev verilir.

5. Değerlendirme

a. Öğrenilen, eksik kalan veya öğrenilemeyen, yanlış öğrenilenler tespit edilir.
b. Soru-cevap tekniği, küçük sınavlar uygulanabilir.