onlinefizik.com Fizik Sitesi ve Fizik Eğitimi Sitesi

Yazan: onlineFizik yönetim, Tarih: 02-08-2004 11:24

Okunma Sayısı : 13306

1-PSİKOMOTOR AMAÇLARIN ANALİZİ:

Devinişsel Alan jest, mimik, el kol, vücut hareketlerinin baskın olduğu öğrenilmiş davranışları kapsar.Bu alanda öğrenilmiş devinişsel beceriler söz konusudur.Psikomotor bir becerinin analizi, beceriyi işlemlerine ve işlem basamaklarına ayırmak ve bunları basitten karmaşığa doğru bir sıra içinde sıralamak demektir.Bilişsel ve Duyuşsal alanlarda olduğu gibi, psikomotor amaçlardada hedefler aşamalı olarak sıralanır.Psikomotor becerilerin analizinde ilk basamağımız beceride uygulanan işlem basamaklarını tespit etmek ve bu işlem basamaklarının basitliği ve karmaşıklığı konusunda gruplamalar yapmaktır.Bütün bunları yaptıktan sonra geriye sadece bunları sıralama işi kalır.
Devinişsel alandaki hedeflerin davranışları yazılırken “davranış yazmada uyulması gerekli ilkeler” gözönünde tutulmalıdır.Ayrıca bir hedefin ortaya çıkması için ne kadar davranış gerekiyorsa , tümü , aşamalı ve sırasıyla yazılmalıdır.Yani bir tane kritik davranış çoğu kez bu alandaki hedefler için söz konusu değildir.Ürün için gerekli tüm kritik davranışlar aşamalı olarak belirlenmelidir.Bunun için iş analizine gidilmeli , iş ve işlem basamakları saptanmalıdır.Bu analizde aynı zamanda her bir işlemin hangi mükemmellikte (standartta) yapılması gerektiğide saptanır.Yani yapılan işlemin hata payı nedir? Ne kadar bir hata payı işlemin sonucunu değiştirmez? Sorularının cevabını alırız.Buna ek olarakta işlemin yapılması için gerekli araç-gereçler ve ilgili bilme unsurları saptanır.Bu nokta fizik gibi deneyin sürekli gündemde olduğu bir branşta oldukça önemlidir.Devinişsel alandaki öğrenilmiş davranışların değerlendirmesini birden fazla kişi yapmalıdır.Ayrıca süreç ve ürün değerlendirilirken film ve kaset kullanılabilir.Bireyin işi , davranışı, davranış örüntülerini v.b. yapışı filme ve kasete alınabilir.Bunlar sonradan yavaşlatılarak tekrar tekrar gözlenilebilir.Böylece daha geçerli ve güvenilir bir ölçme yapılabilir.Uyarılma basamağında öğrenciye herhangi bir madde verilerek ondan bunun ne olduğunu duyu organlarıyla bulması ikinci basamakta , iş yada işlem basamaklarını yerine getirmeden önce vücudunu iş ve işlem basamağının niteliklerine uygun duruma getirmesi istenebilir.

Psikomotor Amaç Analizi Süreci:

Devinişsel alanın bu süreçte davranış modelleri yada örnekleri öğrenciye istenilen nitelik , süre ve yeterlilikte öğretmen, usta, zaman ve diğerlerince sunulur.Bu süreç Bilişsel alanın bilgi, Duyuşsal alanın alma basamaklarıyla iç içedir.Öğrenci bu süreçte daha çok edilgendir.

1- İşlemler ve işlem basamaklarının belirlenmesi ve sıraya konulması:Mümkünse gerçek bir çalışma ortamında beceriyi gerçekleştiren uzman kişileri gözlemleyin.Örneğin fizikte bir konuda öğrencilere ilk bakışta bir gösteri deneyi yapılabilir.Deney yapılırken kullanılan araç ve gereçler tanıtılıp deneyin yapım basamakları, öğrenciye sırayla izah edilebilir.Böylece öğrencinin bir akış şeması kullanılarak bu aşamaları yapılış sırasına göre düzenlemesi sağlanır.

2- Alternatif yolların belirlenmesi.Gözlemlediğiniz kişilerden, benzer veya farklı koşullarda, işlemlerin yapılabileceği (veya yapılması zor olan ) başka yollar ve karar verme aşamalarının olup olmadığını belirlemelerini isteyiniz.

Kişi bu basamakta becerili insan konumuna gelir.Hedef davranışları kendi başına hiç kimseden yardım almadan , o işin gerektirdiği nitelikte yapar.Daha sonra hem gereken nitelikte hemde belirtilen zamanda iş yapıp ortaya koyar.Sonuncu olarakda hem gereken nitelikte, belirtilen sürede ve yeterlikte iş bitirir.

Hedefler davranışa dönüştürülürken nitelik, süre ve yeterlikler hedefte belirtildiği için yazılmayabilir.Eğer iş ,işlem basamaklarına ayrılmışsa bu kez işlem yapraklarında bu özellikler vurgulanır.Eğer iş ve işlem yaprağında belirtilmemişse davranışlarda bu özelliklere yer verilmelidir.

Standartların Belirlenmesi:
Standartların belirlenmesi oldukça önemlidir.Standartlar, işlemin hangi mükemmeliyette yapılması gerektiği ile ilgili kriterlerdir.Bu özellikle fizik gibi deneyin çok önemli olduğu branşlarda oldukça hassas bir konudur.Çünkü deneyde alınan standartların deneyin sonucuna ciddi etkileri vardır.Bu sebepten standartlar her konu ve deneyden önce dikkatlice belirlenmeli ve öğrenciye bildirilmelidir.

Standartlar gözlenebilir ve ölçülebilir olmalıdır.Psikomotor amaçların analizinde genelde gözlem yöntemi kullanılır.Gözlem formunda bütün gözlenecek davranış ve ortamlar eksiksiz yer almalıdır.Standartlar kabul edilebilir türde bir çıktıyı (ürün ) önemli aşamaları ( süreç ), veya süreç ve ürün standartlarının bir birleşimini tanımlayabilir.

İşlem standartlarını belirlemek amacıyla, gözlemlenen kişilere şu sorular sorulabilir.
• Bu beceri ne derece iyi yapılmalıdır.
• Kabul edilebilir tolerans oranı (hata payı ) nedir
• Nihai üründe (beceride ) bulunması gereken / aranan özellikler nelerdir.
• Becerinin tanımlanması için zaman sınırlaması varmıdır.

Araç-Gereçlerin Belirlenmesi:
Becerinin öğretimi ve uygulanmasında kullanılacak araç ve gereçlerin belirlenebilmesi için şu sorular sorulabilir.
• Bu becerinin her bir basamağını tamamlamak için gerekli olan araç- gereçler nelerdir.
• Becerinin öğretimi /yapılması için gerekli araç- gereçler nelerdir.

Gerekli/İlgili bilgilerin belirlenmesi:
Bir becerinin bilme unsurları, bireyin işlemleri tam olarak yapabilmesi için, işlemlerin teknik boyutuyla ilgili kavramlarla fen, matematik ve dil bilgisini içerir.Analizde hata yapmamak için gözlem sonuçları, gözlemlenen kişi ile tekrar gözden geçirilir.
Belirli bir işlemle ilgili bilgileri belirlemek için aşağıdaki soruları dikkate alabilirsiniz.

Herbir işlemin yapılabilmesi için
• Gerekli olan teknik bilgiler nelerdir?
• Hangi bilimsel ilke, kural veya kavramların bilinmesi gerekmektedir?
• Hangi özel matematiksel bilgilerin öğrenilmesi gerekmektedir ?
• Hangi özel iletişim yada dilbilgisi / becerisi gerekmektedir ?
• Bilinmesi gereken özel terimler, kodlar, semboller vb. varmıdır ?

2-BİLİŞSEL AMAÇLARIN ANALİZİ

Bilişsel amaçların analizinde öğrencilere kazandırılmak istenen amaç için gerekli önkoşul öğrenmeler/davranışlar tespit edilir ve bunlar basitten karmaşığa doğru (aralarındaki hiyerarşik ilişkiye göre ) şematik olarak düzenlenir.Ortaya çıkan şema öğrenme hiyerarşisi olarak adlandırılır.Geliştirilen şemada alt düzey öğrenmeler üst düzey öğrenmelerin altında ve öğrenmeler arasındaki önkoşul ilişkiler bağlantı çizgileri ile gösterilir.

Bilişsel Amaçların Analizi:
1.Öğrenme amacını ele alın ve öğrencinin bu amaca erişebilmesi için önceden neleri bilmesi gerektiği sorusunu sorun.Bu soruyu sorarak öğrencinin amaca ulaşabilmesi için gerekli olan ilk-düzey önkoşul bilgi ve becerileri belirlemiş olursunuz.

2.Önceki basamakta belirlenen her bilgiyi ele alın ve “Öğrencinin bu bilgiyi öğrenebilmesi için önceden neleri öğrenmiş olması gerekir , nelerin noksanlığı bu bilginin öğrenilmesini zorlaştırır?” sorusunu sorarak her bir davranışın öğrenilmesi için gerekli önkoşul öğrenmeleri belirleyin.Belirlediğiniz her önkoşul öğrenme için aynı yöntemi kullanarak analize devam edin.

3.Önkoşul öğrenmeleri ne kadar daha analiz etmeye devam etmeniz gerektiğini belirleyin.Önkoşul öğrenmelerin belirlenmesine yönelik analiz, öğrencilerin önceden sahip oldukları davranışlara kadar devam eder ve tanımlanır.

4.Öğrencilerin öğrenme amacı ile ilgili sahip oldukları giriş davranışları belirleyin.

5.Öğrenme hiyerarşisini oluşturun.Bu aşamada analiz yoluyla tespit edilen bütün bilgi ve beceriler hiyerarşik olarak basitten karmaşığa doğru sıralanır.

6.Öğrenme hiyerarşisinin doğruluğunu kontrol edin.Bilişsel amaç analizinin son aşaması tespit edilen önkoşul becerilerin ve bunların sıralanışının doğruluğunun kontrol edilmesidir.Kontrol iki şekilde yapılabilir.Mantıki olarak ve deneysel olarak.Mantıki kontrolde oluşturulan öğrenme hiyerarşisi, tüm gerekli bilgi/becerileri ve herhangi bir gereksiz bilgi yada beceriyi içerip içermediği yönünden incelenir.Öğrenme hiyerarşisini deneysel olarak kontrol etmek için her bir öğrenme becerisi için test maddeleri geliştirilir ve test örnek bir öğrenci grubuna öğretim sonunda uygulanır.Sonuçlar hiyerarşiyi destekleyip desteklemediklerini belirlemek için incelenir.

Son Güncelleme : 02-08-2004 11:24