2.“ Çoğul Dünyalar” 
 
Bir gözlemci bir olaya baktığı zaman, var olan durumların seçimine uygun olan bütün etkileri görmesini beklersiniz.Gerçekte gerçekleşen şudur: bir gözlemci bütün sonuçları görür ya da daha doğrusu gözlemci de farklı durumların bir bileşimi içinde bulunacağından, gözlemcinin her durumu, karşımızdaki durumların her birini görür. 
 
Eğer bir elektronun sağa gittiğini görürsek, paralel bir dünyada elektronun sola gittiğini gören başka “biz” olacaktır.Dünya, biraz farklı versiyonlarımızı içinde bulunduran iki dünyaya ayrılmış olur. 
 
Bölünmüş dünyalar çoğunlukla ayrı duracak ama bazen bir noktada bir araya gelecek ve girişim etkileri ortaya çıkacaktır. 
 
Bak: "Schrodinger'in Kedisi" düşünce deneyi 
 
Heisenberg gösterdi ki, parçacığın konumundaki belirsizlik ile parçacığın hız x kütlesindeki belirsizliğin çarpımı Planck sabitinden küçük olamaz.Planck sabiti “0” dan büyük bir değer olduğuna göre belirsizlik “0” olamaz. Her durumda belirsizlik kaçınılmazdır. Bu sınır koşulu,ölçüm yöntemine veya maddenin cinsine bağlı değildir. 
 
Heisenberg’ in ilkesi dünyanın temel kaçınılmaz bir özelliğidir. 
Belirsizlik ilkesi, dünyaya bakış açımıza ta derinden dokunur. Aradan elli yıldan fazla zaman geçmiş olmasına rağmen, etkileri çoğu düşünürce kavranamamış olup hala büyük bir tartışma konusudur. 
 
Belirsizlik ilkesi, Laplace’ ın tamamıyla belirlenebilir bir evren modelinin ölüm çanının çaldı. Eğer evrenin şu andaki durumu bile kesin bir biçimde ölçülemiyorsa , gelecekteki olayları doğru hesaplamak hiç doğru olamazdı! 
 
Evreni, her olayda zarların atıldığı, veya çarkların döndüğü büyük bir kumarhane olarak düşünebiliriz.Kumarhane işletmenin çok riskli bir iş olduğunu düşünebilirsiniz. Çünkü,her zar atılışında veya çarkın her çevrilişinde para kaybetme riskine girersiniz. Ancak, çok sayıda bahis söz konusu olduğunda, belirli bir bahisin sonucu öngörülemese de, kazançlar ve kayıplar öngörülebilir bir sonuçta ortalanır. Kumarhane işletenler, bahis oranlarının kendi lehlerinde ortalanmasını güvence altına alırlar. Kumarhanecilerin bu kadar zengin olmasının nedeni de budur zaten. 
 
Evren için de aynısı geçerlidir. Evren,günümüzdeki gibi büyükse, çok sayıda zar atışı söz konusu olur ve sonuçlar öngörülebilecek bir değerde ortalanır.Bu yüzden klasik kanunlar büyük sistemlerde geçerlidir.Ancak, evren, büyük patlamaya yakın bir zamandaki gibi küçükse, zar atışlarının sayısı azalır ve belirsizlik ilkesi büyük bir önem kazanır. 
 
Richard Feynman, 1965 yılında aşağıdaki kuramıyla Nobel Ödülü aldı. Her bir parçacığın belirli ,tek bir tarihi olması varsayımına karşı çıktı. Bunun yerine, parçacıkların uzay-zamanda olası her yol boyunca , bir konumdan diğerine ilerlediği önerisini getirdi. Feynman,her bir yörünge ile, bir dalganın boyutu-genliği-ve fazı olmak üzere iki sayıyı ilişkilendirdi. A’ dan B’ e giden olası her yolla ilgili dalgaların toplanmasıyla bulunuyordu. 
 
Nesneler gündelik hayatta başlangıçları ile sonuçsal hedefleri arasında tek bir yol izliyormuş gibi görünür.Bu durum Feynman’ın geçmişler toplamı fikri ile uyum gösterir.Çünkü,büyük nesneler için bu yoların katılımları birleştirildiğinde, biri dışında bütün yollar birbirini etkisizleştirir. 
 
Sonsuz yollardan sadece biri , makroskobik nesnelerin hareketi göz önüne alındığında, bu yörünge Newton’un klasik hareket kanunlarından ortaya çıkandır.

Bizler sadece gözlemci değiliz,onları anlatma hakkımız olmadığı gibi, onları oluşturan da bizleriz. (John Wheeler, Karadeliklerin kuramsal babası) 
 
Göğün tüm korosu ve yerin yapısının , kısaca dünyanın güçlü çatısını meydana getiren cisimlerin zihnin dışında hiçbir varlıkları yoktur.Ben onları algılamadıkça onlar zihnimde ya da başka bir yaratığın zihninde var olmadıkça onların hiç varlıkları yoktur ya da bir “ölümsüz ruhun” zihninde var olurlar. (Berkeley) 
 
İnsanlar, büyük varolma dramının hem seyircileri hem de oyuncularıdır. (Niels Bohr, 1922 Nobel Fizik Ödülü) 
 
Kainatın temelini teşkil eden atomlara katı bir varlık getirmeden önce kainatın tümüne ihtiyaç duyarız. Hangisi önce gelir? Kainat mı? Cevap,hiçbiri. Küçük-büyük, basit-karmaşık, kozmik-atomik, her şey karşılıklı birbirine muhtaç ve bir gerçeğin ayrılmaz parçasıdır. Biri diğersiz olmaz. Kainat temelinde bir birlik, yekparelik saklar. İşte bu bize, her şey olmadan hiçbir şeyin olmayacağını söyler. (Paul Davies, gökbilimci) 
 
Her durumda belirsizlik kaçınılmazdır. Bu sınır koşulu,ölçüm yöntemine veya maddenin cinsine bağlı değildir. 
Kuantum mekaniğinde bir parçacığın iyi bir şekilde tanımlanmış bir konumu ve hızı yoktur, ancak durumu bir dalga fonksiyonu ile gösterilebilir.Şimdi anlıyoruz ki, dalga fonksiyonu iyi bir şekilde tanımlanabilecek tek şeydir. Parçacığın, Tanrı’nı bildiği ama bizden gizlenen bir konum ve hıza sahip olduğunu bile varsayamayız. Böyle “gizli değişkenli” kuramlar gözlemle uyum göstermeyen sonuçlar öngörür.Tanrı bile, belirsizlik ilkesi ile kısıtlanmıştır.Konum ve hızı bilemez, sadece dalga fonksiyonunu bilebilir. .( Stephen Hawking Cambridge Üniversitesi Lucasian Matematik Profesörü

Bütün bunlardan dolayı kuantum kuramını,fiziğe “belirlenimcilik dışı” bir görünüm getirdiği bahanesiyle kınamak değil, sunulan gerçekler ve yorumlar çerçevesinde, bizi doğanın gerçek “belirlenebilirliğine” yaklaştırdığı için övmek gerekir. 
Bu olgu, evrenin oluşumunu bir “yaratıcı-yaratılış” felsefesine olduğu kadar, eski yunan mitologyasındaki “kaos” kavramına bağlamaya da el vermektedir. 
Sonuçta, Orwell’ ci bir deyişle “ Belirsizlik kesinliktir!” diyebileceğimiz gibi, belki de, Einstein’ın “zar atmaz” dediği Tanrı için, “zar tutuyor” demek zorunda kalabileceğiz. (Bilim ve Teknik, Sayı 395, sayfa 54) 
 
Herhangi bir şey aynı zamanda hem parçacık hem de dalga olabilir.Bilim deyince aklınıza gelen “kesinliği” de unutun. Bu kuramın en keskin iddiası, hiçbir şeyin kesin olamayacağı. Bu dünyayı yöneten kural: belirsizlik..Daha da acayibi, gerçek olarak gördüğünüz herhangi bir şey, bir çok olası gerçeğin raslantısal bir görünümü..(Bilim ve Teknik, Sayı 377, sayfa 34) 
 
Belirsizlik ilkesi, Laplace’ in tamamıyla belirlenebilir bir evren modelinin ölüm çanının çaldı. Eğer evrenin şu andaki durumu bile kesin bir biçimde ölçülemiyorsa , gelecekteki olayları doğru hesaplamak hiç doğru olamazdı! . (Stephen Hawking Cambridge Üniversitesi Lucasian Matematik Profesörü ) 
 
Yeni fizikte, kainatı bir makine gibi gören, şu şunun sebebi, şu bunun sonucu diye her şeyi sebep sonuç ilişkileriyle açıklayan mekanikçi determinizm çoktan gümlemiştir. Zaman ve mekan mutlak varlıklarını kaybetmişlerdir. (Paul Davies, gökbilimci) 
 
Kuantum fiziği, biri birinden çok uzak şeylerin sebep sonuç ilişkisi olmaksızın birbirine bağlandığını ortaya çıkarmıştır.( David Bohm, kuramsal fizikçi ) 
 
Her söz yahut kavram,ne kadar gerçek görünürse görünsün ancak sınırlı uygulanabilir. 
( Werner Heisenberg, 1932 Fizik Nobel Ödülü ) 
__________________

Tüm evrenin olasılık yasalarına tabi olduğu anlaşıldığına göre Nicem Kuramına ilişkin birkaç hipotezden bahsetmeliyiz. 
 
1.“ Her şey zihindedir ve akıl maddeden üstündür!” 
 
Kuantum sistemlerinin uyduğu yasalar her maddesel şey için geçerlidir.Bir üst üste gelme olayı zihin tarafından yaşanmaz. Her madde, bir durumlar bileşimi içindedir.Bu sonsuza kadar sürer.Ancak,bu durum bilinçli bir zihnin egemen iradesinin huzuruna geldiği zaman bir seçim yapılır. 
 
Çünkü zihin, kuantum yasalarının dışındaki,ya da bizim durumumuz söz konusu olduğunda yukarıdaki bir şeydir 
. 
Biz yapılabilecek her şeyi yapma gerekliliğine bağlı değiliz.Bunu yerine seçim yapma özgürlüğüne sahibiz. Bir şeyi gözlemlediğimiz zaman o şey gözlenmiştir ve gözlemlemiş olduğumuzu o da bilir ve ondan sonra da onu gözlemlediğimiz durumda kalır. 
 
Dünyaya benzersiz ve belirli bir biçim yükleyen şey bizim gözlemimizdir.Göreceğimizi seçme hakkımız olmayabilir, ama o anda gözlemlediğimiz şey benzersiz bir biçimde gerçek olur. 
 
Çevremizdeki varlıkların gerçek olmasını sağlayan bizizdir.

Karadeliklerin kuramsal babası John Wheeler’ in dediği gibi “Bizler sadece gözlemci değiliz,onları anlatma hakkımız olmadığı gibi, onları oluşturan da bizleriz”. 
 
 
Ya da 1922 Nobel Fizik Ödülü sahibi Danimarkalı fizikçi Niels Bohr: 
“İnsanlar, büyük varolma dramının hem seyircileri hem de oyuncularıdır.” 
 

ya benim bi sunum çalışmam var ve bu sunumumda da shrödinger'in kedisi deneyinden bahsediyorum ve bu deneylr ilgili deneyi anlatabilecek resimlere ihtiyacım yardımcı olabilirseniz sevinirim. e-mail:bmz35@hotmail.com