BOYCA UZAMA Bir metal çubuğun ısıtılmadan önceki ilk boyu, l₀ olsun. Bu metal çubuğu ısıttığımızda boyu uzayarak son boyu l olur. Boyca uzama miktarı (Δl);

ΔL =l-l₀ = L₀.λ.Δt bağıntısıyla bulunur.

Burada, l₀ :Metalin ilk boyu.
λ:Metalin boyca genleşme katsayısı.
Δt = t_son-t_ilk:Metalin ısıtılmadan önceki sıcaklığı ile ısıtıldıktan sonraki sıcaklığının farkıdır.

YÜZEYCE GENLEŞME Bir metal levhanın ısıtılmadan önceki ilk yüzeyi S₀ olsun. Bu metal levhayı ısıttığımızda, yüzey artarak son yüzeyi S olur.

ΔS = S-S₀.2 λ.Δt bağıntısıyla hesap edilir.

Burada;
S₀:Metalin ilk yüzü.
2λ:Yüzeyce genleşme katsayısı (Boyca genleşmenin iki katıdır.)
Δt = t_son-t_ilk :Sıcaklık farkıdır

HACİMCE GENLEŞME Metal bir kürenin ısıtılmadan önceki ilk hacmi V0 olsun.Bu metal küreyi ısıttığımızda son hacmi V olur. Hacimce genleşme miktarı ΔV,

ΔV = V-V₀ =V₀.3λ.Δt bağıntısıyla hesap edilir.Burada;
V₀:Metal kürenin ilk hacmi.
3λ:Hacimce genleşme katsayısı (Dikkat edilirse boyca genleşme katsayısının üç katıdır.)
Δt = t_son-t_ilk : Sıcaklık farkıdır.

 

SIVILARDA GENLEŞME

Katı maddelerin genleşmelerini gördük, benim aklıma şu soru geldi, peki sıvı maddelerde de genleşme olur mu? Tabi ki olur şimdi birlikte bu konuyu işleyelim. Öncelikle şu sorulara cevap bulmaya çalışalım.

Ağzına kadar dolu bir çaydanlık ısıtıldıkça neden taşar?

Termometrelerde cıva veya alkol seviyesi sıcaklık değişmelerinde neden yükselip alçalır?

Bu ve bunun gibi sorulara, bilimsel alarak daha iyi cevaplar verebilmemiz için, sıvıların davranışlarını incelememiz gerekir. Ama bir sorunumuz var. Sıvıların ısıtılmadaki davranışlarını, katılarda olduğu gibi inceleyemeyiz. Çünkü, sıvıları katılar gibi şekillendirmek, örneğin boru haline getirmek imkansızdır. Bu yüzden, sıvıların, bir kap içinde incelenmeleri gerekir.

Sıvıların genleşmesinden sıvılı termometrelerde, sıcak su kazanlarında, termosifonlarda ve kalorifer sistemlerinde yararlanılır. Sıvıların genleşme miktarı aşağıdaki bağıntı ile hesaplanır.

ΔV = V. a. Δt

Bağıntıda ΔV sıvının hacimce genleşme miktarı, V sıvının ilk hacmi, a sıvının hacimce genleşme katsayısıdır.


GAZLARDA GENLEŞME

Şimdi de gazların ısı etkisiyle genleşmelerini ele alalım. Şu soruları cevaplamaya çalışalım. Soba üzerinde tutulan şişirilmiş bir balon niçin büyür ve hatta patlar? 1783 yılında Montgolfier kardeşler, balonlarını uçurabilmek için, balonun açık alt kısmında ateş yakmışlardır. Niçin? Bu sorulara bulacağımız cevaplar bize, gazlarda da hacmin, katı ve sıvılarda olduğu gibi sıcaklıkla arttığı kanısını vermekte.
Sıcaklıkla genleşme, gazdan gaza değişmemektedir.
 

METAL ÇİFTİ

Farklı metallerden yapılmış eşit uzunluktaki iki çubuk bir birine perçinlenerek metal çifti yapılabilir. Bu iki çubuk, perçinli oldukları için ısıtıldıklarında bağımsız olarak hareket edemezler. Fakat uzama katsayıları bir birinden farklı oldukları için biri diğeri üzerine bükülür.

Metal çiftlerinin birçok kullanım alanları vardır. Bunların en önemlisi elektrik termostatlarıdır. Termostat sıcaklığı kontrol altına alarak sabit bir değerde tutmaya yarayan bir alettir. Elektrikli şofben, elektrikli ütü, evlerdeki radyatör türü ısıtıcılar termostatlı aletlerdir.

Bu aletlerde sıcaklık arttığında metal çifti bükülür ve devreyi keser. Bir süre soğuyunca metal çifti soğuyarak eski durumuna gelir ve devreyi tamamlar. Isıtıcı çalışmaya başlar. Böylece aletin sabit sıcaklıkta çalışması sağlanır.

Yangın alarmlarında sıcaklık arttığında metal çifti yukarı bükülerek elektrik devresini kapatır ve zil çalar. Aynı zamanda metal termometrelerde ve flaşörlerde metal çiftleri kullanılarak yapılan araçlardır.

Sadece kayıtlı kullanıcılar yorum yazabilirler.
Lütfen hesabınıza giriş yapınız veya kayıt olunuz.

Yorum

genleşme konusunu anlamıyorum Yazar ezgiöz açık 2006-01-30 19:46:45 genleşme konusunu hiç sevmiyor ve anlamıyorum kitaplarda bile genleşme sıcaklıkta olur yazıyo bizim öğretmen soğukta olur deyince tedirginliğe düşüyorum sonrada anlamıyorum

Yazar Misafir açık 2005-03-20 19:52:33 bilgiler eksik girilmiş  örneğin gazlarda genleşme= ilk hacim . t/273

Yazar Misafir açık 2005-03-21 18:29:08 aradıgımı bulamıyrm.....  suyun genlesmesi

gazlarda genleşme Yazar Misafir açık 2005-03-26 11:02:36 bilgilereksik daha fazlabilgi istiyorum örneyin gazlarda genleşmme

ısılarda Yazar ayca gulbahar açık 2005-03-28 09:58:09 ısılarda genleşmeye örnekler istiyorum

ahhh... Yazar Misafir açık 2005-03-30 19:52:38 şuraya biraz daha bilgi koysanız...

kahretsin Yazar Misafir açık 2005-04-03 10:19:23 daha fazla bilgi yok muu???

Yazar Misafir açık 2005-04-05 13:26:34 bu kadarcık bilgiyle nasıldönem ödevi hazırlıcam ??

yardım!!! Yazar Misafir açık 2005-04-06 07:57:52 ısı ve sıcaklık hakkında geniş bilgi istiyom yardım etmek isteyen lütfen kubra_89@mynet e yollasın.çok ihtiyacımm var lütfen

Yazar Misafir açık 2005-04-06 07:50:56 offf kesin mizmizlanmayi yapmislar iste kendiniz yapsaydiniz!!!bence coooook guzel..neyse opt bye

Yazar Misafir açık 2005-04-07 20:40:19 kullanım alanlarına daha fazla ve özgün örnekler verilmeli

suyun genleşmesi Yazar Misafir açık 2005-04-08 23:03:27 bulamıyorum

süper yaaa... Yazar Misafir açık 2005-04-09 19:53:00 harikasınız çook yardımcı oldunuz teşekkürler  mürvet

fizan Yazar Misafir açık 2005-04-11 12:46:44 ama bukadarda az olmazki

Yazar Misafir açık 2005-04-12 18:58:49 suyun genleşmesini aryanlar yollayabilirim..

eksik Yazar Misafir açık 2005-04-14 08:09:19 bilgiler çok eksik aynı zamanda örne soru çeşitleri de yok bence yetersiz

ahmet kurt Yazar Misafir açık 2005-04-15 14:00:50 bu sayfa öğrenciler için çok faydalı

bu cok az Yazar Misafir açık 2005-04-17 13:10:05 bukadar az bilgiolmaz kardeşim sadece katı var biraz sıvı & gaz olsa iyi olur

Yazar Misafir açık 2005-04-17 13:54:34 ey insanlar biriniz de beğenin su bilgileri daha ne istyosunuz bana yeter tesequr ederim baska sitelerdende eklerim zaten ödevime

ama ama ben şimdi napıcam bu bilgiler ye Yazar Misafir açık 2005-04-17 17:15:18   of ya bu kadar da olmaz ama bi yazılı olduk fizikten zaten çok kötü çok...dönem ödevi var diye tam ümitlenmiştim ama bu kadar az bilgiyle 40 alırsam iyi neyse artık ben yandım başkaları yanmasın siz de azıcık bişeyler daha ekleyin o kadar site yapmışsınız bi işe yarasın değil mi ama???????

MAAŞAALAH........ Yazar Misafir açık 2005-04-28 09:56:01 BİRM YERE GİRİYORUM BAŞKA YER ÇIKI  YOR.........

aman be uzun uzun yazın şunlar Yazar Misafir açık 2005-04-28 13:02:42 aradığımız konuları biraz daha uzun ve güzel anlatımlı olsa daha iyi olur...

Yazar Misafir açık 2005-05-01 16:37:51 ya aradığım yok işte genleşmeden yararlana iş kolları başka içbir yerde bulamadım geniş açıklamalı

Yazar Misafir açık 2005-05-07 17:28:24 neden yazıyı kopyalayamıyuom? [B]null

bunu buraya ekleyen arkadaşa... Yazar Misafir açık 2005-05-13 11:56:07 bunu buraya ekleyen arkadaşa bir şey sormak istiyorum. diyelim çubuğun ilk boyu 10cm ve çubuğun yapıldığı metalin uzama katsayısı da 0,01/C(derece)  ben bu çubuğu 10C ısıttım ve boyu yukarıdaki bağıntıdan 11cm oldu. Peki şimdi aynı çubuğu soğutuyorum. sıcaklığını eski haline getiriyorum ve boyu " 11cm - 11.0,01,10 " bağıntısından çubuğun son boyu 9,9cm oldu. Bunu bana açıklar mısınız?

neden uçaklar havada yaklaşık yarım metr Yazar meltemog açık 2005-11-24 10:46:37 uçaklar havada yaklaşık yarım metre daha uzunmuş.Bu konuda bilgisi olan varmı neden?

Yazar foe açık 2005-12-15 22:21:38 kısa kalmış biraz

ya o kadar güzel bilgi vermişler neden ş Yazar ***Muğlalı*** açık 2005-12-18 19:23:25 Çok güzel bir sayfa bunu yapanlara helal olsun

bilgi istiyoruz Yazar sirin açık 2005-12-31 09:57:02 biz buraya bilgi almak için geldik güzel ama birazdaha bilgi olsa nolur benim ödevim fizik zaten notda kötü bari burdan kurtarayım ama yok

ehhhh Yazar DamirMrsic açık 2005-12-31 21:11:08 fazla begendim diyemem

deneeyyy yok muuu??? Yazar sedasss açık 2006-01-01 01:42:31 bilgiler işimi gördü ama daha fazla ve açıklayıcı bilgi daha hoş olur. Ayrıca konu hakkında deneylerede yer verilse daha güzel olmaz mı

Yazar mavigizoş açık 2006-01-06 22:29:11 katıların boyca genleşme katsayıları hakkında daha çok bilgi isteyorum

yeterli değil!! Yazar skyfewer açık 2006-02-01 19:39:41 bence yazılanlar güzel ama yeterli deil, daha çok şey eklenebilir. mesela çıkmış sorular ve çeşitli deneyler eklenebilir.

METAL ÇİFTİ Yazar alptagon açık 2006-02-09 15:38:59 METAL ÇİFTİ ile ilgili geniş bilgi lazım acele   Bu e-posta adresi spam korumalıdır. Lütfen JavaScriptleri etkinleştirin.   yardımcı olursanız sevinirim

Yazar melislpu açık 2006-02-09 19:17:37 ya soru yok mu?

bence güzel Yazar mert533 açık 2006-02-12 17:05:26 herkes kötü demiş ama daha ne olsun ya.Mis gibi işte .Oturun çalışın.

arkadaşlar korkmayın yaw Yazar efe_ala_08 açık 2006-02-16 15:16:40 arkadaşlar genleşmede korkulacak hiç bir şey yok sadece boyca mı yüzeyce mi yoksa hacimce mi olduğunu bilin eğer soğursa çıkarırsınız ısırsa toplarsınız   sunu untmayın   delta L=ilk L*maddenin uzama katsayısı*sıcaklık değişimi   burda L boyca uzamayı gösterir eğer yüzeyce olursa bu S,hacimce olursa da V olur koyarsınız yerine olur biter we bu arada Q=m*c*delta t unutmayın uzama sorularında bazen ısıyla bir arada sorular gelebilio kolay gelsin!

yeterli değil yaw!!! Yazar meroş açık 2006-02-26 14:03:51 Genleşmeyi anlamadım.Biraz daha bilgi olursa iyi olur.Konuyu da sevmedim.Bana yardımcı olun

heç beyenmedm... Yazar merwee açık 2006-03-10 21:09:54 ya böle şey olmaz!sırf genleşme olsunda ne olursa olsun gibilernden iki şey yazmışınız işte ora..bi ödew yapçaz yane onuda ağaz tadıyla yapamıoz..lütfen reca etsem şu genleşmenn uygulama alanlarınıda werebilirmisiniz?kendinde olan warsa merwe_aqual_freedomhotmail.com atabilirsiniz...[LIST][*]null

katı sıvı gazlarda genleşme hhelmas@hot Yazar hhelmas açık 2006-03-23 21:36:18 katı sıvı gazlarda genleşme ile ilgili 50 adet cözümlü soruyaihtiyacım var. hepinizden yardım bekliyorum

Yazar incirli açık 2006-03-25 14:46:07 katılarda basınç konusuyla ilgi bilgi hangi sayfadan bulabilirim

yardım!! Yazar bayan_fizik_ozurlu açık 2006-04-03 21:26:39 çok yüzeysel geçmişsiniz konuyu bana genleşmenin kullanım alanları çook acil lazım bilen biri varsa Bu e-posta adresi spam korumalıdır. Lütfen JavaScriptleri etkinleştirin. a yollasın şimdiden tşk.ler null

Yazar sacide açık 2006-05-25 21:42:58 ya bu bilgileri kim yazdı hocanın anlattıklarını anladıım kadarıyla geçirsem bundan daha güzel olurdu he sizde iiicene az yazmışınız ama öz yazamamışsınız biraz daha derinlere girin benim gibi konuyu hatta dersi anlamayanlarda var

Yazar özge87 açık 2006-12-10 17:33:48 genleşme ile ilgili bi sorum war. ısıtılan bi tel ilk önce yavaş yavaş uzar daha sonra bi değerde sabitlenir ve daha sonra yavaş yavaş kısalmaya başlar bunu nedeni nedir??

Yazar brokır açık 2007-02-01 12:45:11

yarrdiiiiimmm Yazar nunez açık 2007-02-15 18:10:31 bana yardim edin ya gunluk yaşamdaki kullanilmalaribana lazim donem odevim gunluk yaşamdaki kullanim yerleri

Genleşme ve Sıkıştırılabilirliğin kullan Yazar oakcakoca açık 2007-02-20 20:20:33 Arkadaşlar bana çok acil genleşme ve sıkıştırılabilirliğin uygulama alanları lazım...   bulursanız lütfen bana ulaşın ; Bu e-posta adresi spam korumalıdır. Lütfen JavaScriptleri etkinleştirin.     şimdiden çok teşekkürler...

Yazar senayyy açık 2007-02-20 20:28:45 ya bana yardım edın ısı konusundan donem odewi aldım ama bulamadım

help me!!!!! Yazar senayyy açık 2007-02-20 20:30:54 ısı we sıcaklık hakkında bılgıye acıgım we donem odewim o konudan yardım etmek ısteyenler Bu e-posta adresi spam korumalıdır. Lütfen JavaScriptleri etkinleştirin. e-mail atarsa sewınırım

genleşme Yazar zaza_383338 açık 2007-03-08 21:22:36 iyi

Yazar emirdag açık 2007-03-25 13:57:06 genleşme konusu aslında basit bir konu ama bu üslü sayılar olmasa.....

Yazar htn açık 2008-01-09 16:40:27

GÜZEL Yazar EMRJAN açık 2008-02-25 21:31:03 SİTENİZE YENNİ KAYIT OLDUM ÇOK GÜZEL OLMUŞ

Yazar adrenalin açık 2008-04-05 20:41:27 iyi

Powered by AkoComment 2.0!