onlinefizik.com Fizik Sitesi ve Fizik Eğitimi Sitesi

Yazan: onlineFizik yönetim, Tarih: 03-08-2004 11:55

Okunma Sayısı : 18827

Bir otomobil veya kamyon, kornasını çalarak hareket ederken duyduğunuz sesin frekansı, araç yaklaşırken daha yüksek, uzaklaşırken daha düşüktür. Bu, Doppler olayına bir örnektir.

Genel olarak; Doppler etkisi veya olayı, kaynakla gözlemci arasında bağıl bir hareket olduğu zaman ortaya çıkar. Kaynak ve gözlemci birbirine doğru hareket ettiği zaman, gözlemci tarafından duyulan sesin frekansı, kaynağın frekansından daha yüksektir. Kaynakla gözlemci birbirinden uzaklaştığı zaman, gözlemcinin işittiği frekans kaynağın frekansından daha düşüktür.

Doppler olayı çoğunlukla ses dalgalarıyla denenmiş olmasına rağmen, tüm harmonik dalgalar için genel bir olaydır. Örneğin, ışık dalgalarında, kaynağın ve gözlemcinin bağıl hareketleri ile üretilen bir frekans kayması vardır. Doppler etkisi, polis radarları vasıtasıyla motorlu taşıtların hızlarını ölçmekte kullanılır. Benzer şekilde, astronomi ile uğraşanlar yıldızların, galaksilerin ve diğer gökcisimlerinin bağıl hareketlerini ölçmek için bu etkiyi kullanırlar.

İlk olarak, o gözlemcinin hareketli ve ses kaynağının hareketsiz olduğu hali ele alalım. Basit olması için, havanın hareketsiz olduğunu ve gözlemcinin doğrudan kaynağa doğru hareket ettiğini kabul edeceğiz. Genellikle hareketsiz sözü ortama göre “durgun” olmayı ifade eder; burada ortam havadır.

Kaynağın frekansı f , dalga boyuna l ve sesin hızını v olarak alacağız. Gözlemcide hareketsiz olsaydı, açıkça saniyede f dalga cephesi duyacaktı.( yani; v₀ = 0 ve v_s = 0 olduğu zaman, ölçülen frekans kaynak frekansına eşit olurdu) gözlemci kaynağa doğru hareket ettiği zaman, gözlemciye göre dalgaların hızı v’ = v + v₀ olur, fakat l dalga boyu değişmez. Bu nedenle gözlemci tarafından işitilen frekans artar ve

İle verilir. l = v/f olduğundan, f’yi

( Gözlemci kaynağa doğru hareket ediyor)

şeklinde ifade edebiliriz.

Benzer şekilde ; gözlemci kaynaktan uzaklaşıyorsa , gözlemciye göre dalga hızı v' =v-v_o olur. Bu durumda gözlemci tarafından duyulan frekans azalmıştır ve

(gözlemci kaynaktan uzaklaşıyor)
ile verilir. Genel olarak gözlemci, durgun kaynağa v_o hızı ile hareket ediyorsa, gözlemci tarafından duyulan sesin frekansı

olur. Burada pozitif işaret gözlemci kaynağa doğru hareket ettiği zaman, negatif işaret de gözlemci kaynaktan uzaklaştığı zaman kullanılır.

Son Güncelleme : 03-08-2004 11:55

Okuyucu yorumları

Ortalama Üye Değerlendirmesi

(0 Oylama)

Yorum Sayısı: 11 / 11

[+] Göster

yok

Yazan:: ısaacnewtoneray () Tarih: 02-05-2008 15:36

[-] Gizle

yok

Yazan:: ısaacnewtoneray Tarih: 02-05-2008 15:36

arkadaşlar sadece bilgi.eğer duyduysanız bilginin güzeli kötüsü bulunmaz bunu bulduğunuza şükretseniz neyse benim soracağım şu:
acaba formulde v altı 0 var o sıfırın anlamı ne ?

» Yorumu cevapla...

[+] Göster

...

Yazan:: **ÇİĞ** () Tarih: 26-02-2007 12:14

[-] Gizle

...

Yazan:: **ÇİĞ** Tarih: 26-02-2007 12:14

doppler olayının evrenin genişlemesini açıkladığı söylaniyor.ama ben bunu bukadar açıklamayla pek kavrıyamadım doğrusu.evrendeki genişlemeden kasıt boyutların genişlemesi mi yoksa örneğin dünyayı kaynak olarak düşünürsek bu kaynağa göre(yani dünyaya göre ) uzakta olan cisimlerin uzaklılarına göre dahada uzaklaşmasımı.yani gezegenler birbirinden mi uzaklaşıor yada öle mi gözüküyor?bine evrenin genişlemesi konusunda kara enerjiden bahsediliyor bunları açıklar mısınız lütfen.teşekkürler :grin