TAEK, 2006 yılından itibaren CERN ile ilgili ülkemizde yürütülen etkinlikleri koordine etmek, bilimsel etkinliklere katılmak, ülkemizde yürütülen çalışmaları finansal olarak desteklemek ve CERN çalışmalarında ülkemizi temsil etmek üzere görevlendirilmiştir. İmzalanan İşbirliği Anlaşması ile bugüne kadar yapılmış en büyük dedektörlerden oluşan Büyük Hadron Çarpıştırıcısının 2008 yılının ikinci yarısında işletmeye alınmasından hemen önce CERN üyeliğine bir adım daha yaklaşılmış olunmaktadır. TAEK tarafından koordine edilen CERN çalışmaları kapsamında 2007 yılında toplam 48 biliminsanımız CERN çalışmalarına katılmıştır ve bu çalışmalar TAEK tarafından desteklenmiştir. TAEK, ayrıca, CERN deneylerine katkı payı ödemekte ve dedektör yapım maliyetlerine de katılmaktadır. Halen TAEK tarafından projeleri desteklenen ve CERN’de temsil yetkisi bulunan üniversitelerimiz Ankara Üniversitesi, Boğaziçi Üniversitesi, Çukurova Üniversitesi, Doğuş Üniversitesi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi ve Yıldız Teknik Üniversitesidir. Bu üniversitelerin dışında pek çok üniversitemiz de CERN’de temsil yetkisi bulunan yukarıda sayılan üniversitelerimizin yanında CERN çalışmalarına katılmaktadır.

CERN'de yürütülen araştırmaların esas amacı maddenin yapısını ve maddeyi bir arada tutan kuvvetleri anlamaktır. İnsanlığın asırlardır yürüttüğü maddenin yapısını anlamak amaçlı büyük faaliyetin modern altyapısı parçacık hızlandırıcılarıdır. Parçacık hızlandırıcılarında çok yüksek enerjilere ve çarpışma sayılarına erişmek çarpışmalardan çıkan çok sayıdaki parçacığı algılayabilmek mevcut teknolojinin sınırlarını zorlamaktadır. Bu bağlamda CERN, temel bilim araştırmalarının yanında, yarının teknolojilerini geliştirmekte de çok önemli bir rol oynamaktadır. Dünyadaki en büyük çarpıştırıcı olan Büyük Hadron Çarpıştırıcısının (Large Hadron Collider, LHC) çevresi yaklaşık 27 km’dir. LHC'de çok yoğun iki proton demeti 14 TeV'lik (14x1012 eV) kütle merkezi enerjisinde çarpıştırılacaktır. Proton demetleri vakum altında ışık hızına yakın bir hızda (ışık hızının %99,99’u kadar) çarpışacaklar ve her saniyede yaklaşık 600 milyon çarpışma meydana gelecektir. Bu, dünyada erişilmiş en yüksek çarpışma enerjisi olacaktır, dolayısıyla bu sayede maddeyle ilgili bugüne kadar bilinmeyenlerin gün ışığına çıkması mümkün olabilecektir. Yüksek enerji fiziği araştırmalarında bir çığır açılacak, mevcut teorilerin aradığı birçok sorunun yanıtı –evrenin oluşumu da dâhil olmak üzere- CERN’de yapılacak deneylerden elde edilebilecektir.

TAEK ve CERN arasında 29 Ocak 2008’de imzalanan GRID Mutabakat Zaptı ile Türkiye CERN GRID sistemine dahil olmuştur ve böylece bu yıl başlayacak olan CERN deneylerinden elde edilecek çok yoğun verinin LHC GRID ağı vasıtasıyla ve ULAKBİM altyapısı kullanılarak (bu altyapıya TAEK’te kurulan süper-bilgisayar altyapısı da dahil edilecektir) ülkemizdeki biliminsanlarımızın hizmetine sunulması mümkün olacaktır. Bu konudaki ilk kullanıcı eğitimi 30 Nisan–2 Mayıs 2008 tarihleri arasında TAEK Başkanlığında verilecektir.

TAEK