En seçkin bilim kitaplarındaki açıklamaları derleyerek alfabetik sıraya göre bir dizin oluşturuyorum her gün biraz daha devam edecegim bittiği zaman fizik bota eklersiniz yada site içi bir sözlük yapabiliriz o kısmı siz bilirsiniz. Yazı tamamlandıktan sonra kaynakları sıralayacağım. Bir takım terimleri fizik botta var diye eklemeyecegim.

ACCRETION DİSKİ: Kütleli bir cismin gravitasyonel alanının çekimi ile etrafından malzeme toplamasıdır. Kütleli cisme doğru çekilen malzeme bir disk şeklini alır. Bu sırada malzeme enerji kazanır, diskteki atomlar birbirleri ile çarpışır, ısınır ve X-ışını çıkarırlar. Karadelik, kuasar gibi güçlü çekim alanına sahip cicimlerin etrafındaki diskler çok belirgindir.

AÇIK EVREN: Sonsuza kadar genişleyecek olan evren modelidir.

AÇISAL FREAKANS: Bir çevrede dolanan bir cismin, birim zamandaki dönme sayısıdır.

AÇISAL HIZ: Bir çevrede dolanan bir cismin,yer değişim hızıdır.

AÇISAL İVME: Açısal hızın değişim hızıdır.

AÇISAL MOMENTUM: Bir sistem içindeki dönüş hareket miktarının ölçüsü olup, dönüş hızının kütlesinin, merkeze olan uzaklığın karesi ile çarpımına eşittir veya dönen bir cismin ürettiği kütle ve açısal hızdır.

AĞIRLIK: Dünya’nın gravitasyon kuvvetinin cisimlere uyguladıgı güç olup, cisimlerin kütlesine ve Dünya’nın merkezine olan uzaklıklara baglıdır. Kutuplar dünya merkezine daha yakın oldugundan, kutuplardaki bir cismin ağırlığı ekvatordaki bir cisimden %0,3 daha fazladır.

AĞIRLIK MERKEZİ: Bir cismin, bütün ağırlığının toplandıgı varsayılan noktasıdır.

AĞIR ELEMENTLER: Hidrojen ve helyum haricindeki elementlerdir. Bütün ağır elementler yıldızların içindeki füzyon reaksiyonları sonucunda üretilmiş, sonra süpernova patlaması ile uzaya dagılmıstır. Yıldızların yasları ve evrimleri bu agır elementlerden hesaplanabilmektedir.

AĞIR SU: Deteryumun oksidi olup, çekirdeğinde bir nötron bulunur.

AKTİF BÖLGE: Bir kimyasal reaksiyonu katalistliğine direkt olarak katılan, enzimin yüzeyinde derin yarıkların yer aldıgı bölgelerdir.

AKTİF GALAKSİ: Merkezinden büyük miktarda enerji çıkaran galaksiler olup, Seyfert galaksileri, kuasarlar bunlara birer örnektir. Merkezden çıkan enerji galaksinin iki tarafında birer ince ışın demeti gibi görülür.

AKSELERATÖR: Atomaltı parçacıkların içinde hızlandırılıp çarpıştırıldığı makinelerdir.

AKSİYOM: Doğru oldugu kabul edildiği için ispatına gerek duyulmayan problemlerdir.

ALAN: Uzayda devamlı ve üniform şekilde yayılmış bir şey olup, elektrik, manyetik alanlar, uzay-zaman eğriliği, gravitasyon dalgaları şeklinde olabilir.

ALAN EŞİTLİKLERİ: Her elektrik yüklü parçacıgın evrende yarattıgı matematiksel çizgilerdir. Pozitif yüklerden dışarı doğru, negatif yüklerden ise içeri doğru çıkarlar ve bu yüzden zıt yükler birbirini çeker, aynı yükler ise iter. Bu kuvvet çizgileri parçacıgın etradında bir alan kuvvetini yaratır. Bunlar alan denklemleri ile belirlenir. Faraday tarafından ortaya atılan alan denklemleri Maxwell tarafından formüle edildi. Bunlar ve genel rölativitenin öngördüğü alan denklemleri klasik alan teorileriydi. Ala teorisinin modern versiyonu Kuantum Alan Teorisi’dir. Kuantum Alan Teorisinde, evrende kuantize olmuş kuantum alanlarının dışında hiçbir şey yoktur.

ALBEDO: Işık çıkarmayan bir cismin ışığı yansıtma ölçüsüdür. Tam yansıtan cismin albedosu 1’dir. Siyah cisim bütün ışınları soğurdugu için albedosu sıfır, Venüs’ün 0,65, Dünya’nınki ise 0,37’dir.

ALPHA(ALFA) PARÇACIGI: İki elektronunu kaybetmiş bir helyum atomu çekirdeğidir.

ALPHA(ALFA) BOZUNUMU: Bir atom çekirdeğinin bir alfa parçacıgı cıkarması ve farklı bir elemente dönüşmesidir.

ANDROMEDA: Samanyolu’na 2,3 milyon ışık yılı uzaklıkta ve içinde 1 trilyon yıldız bulunan sarmal bir galaksidir.

ANGSTROM BİRİMİ: Spektrum çizgilerinin dalga uzunluklarında kullanılan ve birimi 10^-10 metre olan ünitedir.

ANTİMADDE: Aynı kütle ve spinli fakat maddenin tersi yükte olan parçacıklardan yapılmış maddedir.

ARECIBO RADYO TELESKOP: Porto Riko’ da kurulu, 305 m çapında Dünya’nın en büyük çanak teleskopudur.

ARKAALAN RADYASYONU: Evren 2,7 Kelvin’in hemen üzerindeki sıcaklıktaki radyasyonla dolu olup, mikrodalga radyo frekanslarında, Dünya’dan alınabilir. Bunlar Big Bang’in en önemli delilidir ve arkalan mikrodalga radyasyonunun keşfi kozmolojideki, evrenin genişlemesinin keşfi ile birlikte, en önemli buluş olmuştur.Big Bang’den çıkan bu radyasyon zamanla zayıflamış, sogumus ve su anda kızıla kaymış halde radyo dalgaları şeklinde bulunaktadır. Evrenin genişlemesiyle zayıflayan ve yogunlugu azalan radyasyon, evrenin dışında bir yer olmadıgından, onun içini üniform şekilde doldurmuştur.

ASİT YAĞMURU: Atmosferde sülfür dioksit ve nitrojen oksit ile meydana gelen yagmur.

ASİMETRİK ZAMAN: Sebebin sonuçtan önce geldiği zamandır.

ASTRONOMİK ÜNİTE: Güneş ile Dünya merkezleri arasındaki ortalama uzaklık olup, 149,598,023 km’dir.

ATALET: Bir cismin yaptıgı harekette durumunu degistirmekteki isteksizlik ölçüsüdür. Duran bir cisim üzerine bir kuvvet gelinceye kadar durmaya devam eder. Hareket eden bir cisim onun hareketine sebep olan kuvvet değişmedikçe aynı hızda ve aynı yönde harekete devam eder.

ATMOSFER: Yeryüzünü saran gazların karışımından oluşan hava tabakası olup, sıcaklık esasına göre dört tabakadan meydana gelir. Dünya yüzeyinden itibaren 10 km kalınlıgındaki troposfer, 50 km kalınlıgındaki stratosfer, 80 km kalınlıgındaki mezosfer ve 110 km kalınlıgındaki termosferdir. Ozon tabakası stratosferde yer almaktadır.

ATMOSFERİK BASINÇ: Birim alana deniz seviyesinde gelen havanın basıncı olup, 101,32 Pascal’a (N/m²) eşittir veya 760mm cıva basıncıdır.

ATOM: Maddeyi meydana getiren temen birimler olup, proton ve nötrondan oluşan bir çekirdek ve onun etrafında dönen elektronlardan ibarettir. Evrendeki her şey sayıları 100’den fazla olan atomların birleşmesinden meydana gelmiştir.

ATOM ALTI PARÇACIKLAR: Bir atomun içinde bulunan ve onu oluşturan daha küçük parçacıklardır. 400’den fazlası tanımlanmıstır.

ATOM ÇEKİRDEĞİ: Bir atomun merkezinde tüm kütlesinin toplandıgı, pozitif yüklü, proton ve nötronların birleşmesi ile oluşan parçacıktır.

ATOM BOMBASI: Uranyum-235 veya plütonyum-239 çekirdeginin zincirleme fisyon reaksiyonu sonucu çıkardıgı enerji ile patlayan bombadır.

ATOMİK KÜTLE: Bir nötr atomun, kütle birimi olan 1,66x(10^-24) grama göre hesaplanan kütlesidir.

ATOMİK SAYI: Atom çekirdeğindeki protonların sayısıdır.

AXİON: GUT için öngörülen hipotetik temel parçacıktır. Kütlesi 1 eV’un 100,000’de birinden küçük olup Big Bang’den çıkıp evrende bol miktarda bulunduguna inanılmaktadır.

BARYONLAR: Proton, nötron ve kararsız hadronları (hiperon) kapsayan, güçlü nükleer kuvvetin etkileşimi altında olan parçacıklardır. Bir baryon üç kuarktan oluşur. Dışlama ilkesine uyarlar.

Teşekkürler Gece. Sitemizde bir zamanlar sözlük kısmı vardı fakat şubat ayında ciddi bir sunucu sorunu yaşamıştık, o sırada dataları kaybettik ve tekrar aktif etme fırsatı olmadı. Bu vesile ile yakında tekrar açarız.

Evet tabi yeniden oluştururuz ne olacak ki sadece cevirmek ve yazmak biraz bel agrıtır bir kaç bardak kahve içeriz olur biter Neyse devamını ekliyeyim.
BETA BOZUNUMU: Bir nötronun bir elektron ile bir antinötrino çıkarması ve bir protona dönüşmesidir. Bu olunca çekirdeğin yükü bir ünite artar ve o farklı bir elementin çekirdeği haline gelir.

BETA PARÇACIĞI: Beta bozunumu sırasında atom çekirdeğinden fırlayan yüksek hızlı elektrondur.

BETATRON: Bir parçacık akseleratörü olup, yüksek hızlı elektronlar elde edilir.

BEYAZ CÜCE: İçindeki helyumu da tüketerek dış tabakalarını fırlatıp atmış, yoğunluğu daha da artmış , hacmi küçülmüş, beyazımsı renk almış yıldızlardır.

BİRİNCİL IŞINIM: Yeryüzünün dış atmosfer tabakalarına çarpan çok hızlı kozmik ışınlarıdır.

BİT: Rakamların toplanması ile oluşan bilgi birikim ölçeği olup, bir kilo bit 1024 bit, bir mega bit 1,048,576 bit’tir.

BİYONİK: Beynin fonksiyonları ile elektronik arasındaki ilişkilerin incelenmesidir.

BİYOSFER: Dünya üzerinde canlıların yaşadığı tabakadır.

BOLTZMANN SABİTİ: Boltzmann istatistik mekanik denklemindeki sabit değer olup, k=1,38x(10^-23)J/K’dir.

BOSONLAR: Spinleri tam sayılarla tanımlanan, foton, gluon gibi parçacıklar olup, kuvvetleri taşırlar.

BOZUNUM: Bir atom çekirdeğinin bir veya birden fazla parçacık veya foton çıkararak parçalanmasıdır.

BUHAR ODASI: Parçacıkların geçerken iz bıraktıkları, içinde nitrojen ve oksijen bulunan odadır.

BUZ DEVRİ: güneş’ten gelen radyasyonlardaki değişikliklerin sebep oldugu soguk iklim sartlarıdır. Son 600 milyon yıl içinde 17 adet buz devri yaşanmış, kutuplardan gelen büyük buz tabakaları yeryüzünün 1/3’ünü kaplamıştır. Son buz devri bundan 400,000 yıl önce yaşanmış ve 10,000 yıl öncesine kadar sürmüştür. Daha önce oluşan 3 buz devrirleri ise 100,000 yıl kadar devam etmiştir.

BÜYÜK ÇÖKME: Big Bang’ın karşıtı olup, eğer evrende yeterli kütle mevcut ise onun uzay-zamanı kapatacagını ve evrenin içine çökerek, bir gün, tekrar tekilliğine döneceğini belirtir.

BÜYÜK YAPI: 100 megaparsek uzaklığın ilerisindeki gök cisimleridir. Bu ölçülerde evren köpüklü görülür. Görünen madde ince köpükler üzerinde dağılmıştır. Cisimlerin en büyüğü 100 mpc mesafedeki Great Wall olup, süper kümelerden yapılmıştır. Uzunluğu 225 mpc, genişliği 80 mpc, kalınlığı 10 mpc’dir.

CELSIUS ÖLÇEĞİ: Mutlak sıfır ve Kelvin deresinin dışındaki maksatlar için kullanılan, Kelvin’den 273,16’nın çıkarılmasıyla bulunan sıcaklık ölçeğidir.

CEPHEID DEĞİŞKEN YILDIZLARI: Çok büyük boyutlarda olan, renkli ve periyodik değişikliklerde görülen yıldızlardır.

CHON: Canlı yaşam için en önemli elementler olan, karbon, hidrojen, oksijen ve azotun baş harfleridir. Her insanın %65’i sudur. Geri kalan kısmı hidrojen, karbon ve azottan oluşur. Vücudun %96’sı CHON’dur. Hidrojen Big Bang’den çıkmıştır. Diğerleri ise yıldızların içindeki reaksiyonlardan oluşmuştur.

COBE: 1989’da fırlatılan, arkaalan mikrodalga ışımasındaki dalgalanmaları ve Big Bang modelinin hassasiyetini keşfeden NASA uydusudur.

ÇARPIŞTIRICI: Bir parçacık hızlandırıcısının icinde bulunan elektronların çarpıştıkları kısımdır.

CORIOLIS KUVVETİ: Haberlere daha yeni eklediniz zaten.

SİKLOTRON: İçinde parçacıkların elektro-mıknatıslarla hızlandırıldıgı ve yüksek enerji seviyelerine ulaştıgı spiral bir makinedir.

CYGNUS X-1: İçinde bir karadeliği ihtiva eden ve güçlü x-ışınları çıkaran Cygnus yıldızlar grubundaki bir kaynaktır.
ÇEKİM KUVVETİ: Kütlesi olan her cismin etkilendiği bir kuvvet olup, gravitasyon kuvveti olarak adlandırılır.

DALGA: Bir alan içindeki titreşimler olup, uzay-zaman arasında ilerler.

DALGA BOYU: Bir dalganın ardışık iki tepe veya dip noktası arasındaki mesafedir. Dalga boyu frekansla ilgilidir.

DEJENERE MADDE: Yıldızların içlerinde, aşırı sıcak ve basınc altında elektronların yerlerinden ayrılarak atomu terk etmeleridir. Elektronların çıplak çekirdekler arasında dolaşmalarından oluşan bu tür maddeye plazma denir.

DELTA IŞINLARI: Alpha ışınlarına maruz kalmış bir cisimden çıkan düşük hızlı elektronların oluşturdugu ışınlarıdr.

DETERMİNİZM: Her olayın daha önceki olayların tam olarak gözlenebilir etkileri oldugunu belirten doktrindir.

DÖTERYUM: Çekirdeğinde bir proton ve bir nötron bulunan hidrojen atomu olup, ağır hidrojen olarak ta bilinir.

DİFERANSİYEL EŞİTLİK: X ve Y değişkenlerinden bir Y miktarının başka bir X miktarına göre çözümünü belirten, nümerik metotlarla çözümlenen denklemlerdir. Bir çok diferansiyel eşitlik mevcut olup her biri kendi usulune göre çözümlenir. Analitik metotlarla çözümlenemezler. Belirli kurallar içinde bir fonksiyondan üretilen diğer fonksiyonlardır.

Bu gecelik bu kadar yetsin çok yoruldum. İyi çalışmalar.

Sana da iyi çalışmalar Gece.

Bunlarda sıcak sıcak:

DURAGAN KÜTLE: Bir cismin yerinde sabit durdugu durumdaki kütlesidir. Onu ölçen kişi veya cihazın da aynı durumda olması şartı ile. Cismin kütlesi yüksek hızlarda artar. Fakat bu artış cisimle birlikte yol alan kimse tarafından fark edilmez. Sadece duran veya hareketli cismi uzaktan gözleyenler tarafından fark edilebilir. Işık hızında kütle sonsuz olur. Fotonların duragan kütleleri sıfır olup ışık hızında gidebilirler. Fakat bir fotonun duragan sıfır kütlesi anlamsızdır. Çünkü bir foton asla duragan olmayıp, ışık hızında daima hareketlidir. Bu yüzden fotonlar ışık hızında da sıfır kütlelidir.

DURGUN ENERJİ: Duragan bir parcacıgın enerjisi olup E=mc² ile ifade edilir.

DÜŞME HIZI: Yeryüzüne düşen cisimlerine hızı olup, serbest düşme hızı 1g=9,8m/s’dir.

EKLİPS: Bir gökcisminin önünün başka bir cisim tarafından geçici olarak kapatılmasıdır. Ay, Dünya ile Güneşin arasına girince Güneş tutulması olur. Böylece Ay’ın geolgesi dunyaya düşer. Ay’ın yorunge düzlemi 5 derecelik bir açı yaptıgından güneş tutulması sadece yeniay zamanlarında gerçekleşir. Güneş’in Ay’dan 400 defa büyük olmasına karşılık Güneş 400 defa daha uzaktadır. Böylece iki cisimde Dünya’dan aynı genişlikte görünür. Ay tutulması ise Ay’ın Güneş’in tersi yönde Dünya’nın tam arkasına gelmesi esnasında olur. Bu zamanda dolunay vardır.

EKOSFER: Güneş’in çevresinde, içinde Dünya’nın döndüğü 10 milyon kilometre kalınlıgındaki bölgedir.

EKSANTRİKLİK: Eliptik bir yörüngenin bir daire ile olan farkının bir ölçüsüdür. Bir eksantrikliğin en büyük değeri daima 1’den küçük olup, bir dairenin eksantrikliği ise sıfırdır.

EKZOBİYOLOJİ: Evrenin başka yerlerinde de canlıların bulundugunu belirten teorik çalışmadır.

EKZOTERMİK REAKSİYON: Isı şeklinde enerji çıkaran bir kimyasal reaksiyondur.

ELEMENT: Aynı sayıda proton ve elektronların oluşturdugu atomların meydana getirdiği bileşimdir. Bazı atomlarda nötron sayıları farklı olabilir. Bu durumlarda aynı elementin farklı izotopları şekillenir. 92 tane doğal element mevcuttur.

EMBRYO: Canlıların gelişimlerinin en erken aşamadaki durumudur.

ENERJİ: Bir sistemin enerjisi sistemin iş yapma kapasitesini ölçer. Ne yok edilebilir ne de yaratılabilir. Sadece şekil değiştirir. Dünya’daki her şey enerjisini Güneş’ten alır. Bir petrolün içindeki enerji onu oluşturan bitkilere fotosentez yolu ile depolanöıştır. Enerji kuanta adı verilen belli küçük birimlerden meydana gelmiştir.

ENERJİ DÖNÜŞÜMÜ: Enerjinin bir durumdan başka bir duruma dönüşümü olup, potansiyel, kinetik, elektriksel, manyetik, ısı, ışık, kimyasal, nükleer şekillerde olabilir.

ELEKTRON: Atom çekirdeği etrafından belli yörüngelerde dönen, en hafif olan, negatif yüklü kararlı parçacıklardır.

ELEKTRON BULUTU: Çekirdek etrafında dönen elektronların oluşturdugu bulutumsu görüntü.

ELEKTRON MİKROSKOBU: Çok küçük cisimleri elektron ışınları ile büyülten cihazdir. Işığın dalga boyundan daha küçük ölçüdeki cisimler görünen ışıkla çalışan optik mikroskoplarla görülemezler. Elektron mikroskoplarında milimetrenin bir milyon da biri kadar küçük nesneler görülebilmektedir.

ELEKTRON VOLT: Enerji birimdir. Bir elektronun 1 voltluk bir potansiyel farkında hızlandıgında kazandıgı enerji miktarına eşdeğerdir. 1eV = 1,60 x (10^-19) Joule’dür. Parçacık fiziğinde temel parçacıkların kütleleri, E=mc²’den dolayı, eV olarak gösterilir. 1MeV = milyon elektron volt, 1 GeV= 10^9 eV’dur. Bu durumda protonun kütlesi 1 GeV e yakındır.

ELEKTRO MANYETİK KUVVET: Elektronları atom çekirdeği etrafında tutan, hem çeken hem iten kuvvettir.

ELEKTRO MANYETİK RADYASYON: titreşen elektrik ve manyetik alanlar tarafından taşınan enerjiye ait radyasyon şeklidir. Işık hızında yol alırlar ve bir elektrik yükünün hızlandırılması ile üretilirler. Elektrik ve manyetik alanlar uzayda birbirine göre sağ açılarda titreşirler.

ELEKTRO ZAYIF KUVVET: Elektromanyetik ve zayıf nükleer kuvvetlerin birer uzantıları olan 100 GeV’luk ana kuvvettir.

ENDOTERMİK REAKSİYON: Enerji soguran bir kimyasal reaksiyondur.

ENTROPİ: Isısal enerjinin mekanik işe çevrilme derecesinin ölçüsüdür. Termodinamiğin ikinci yasası kapsamına girer.

EON: 1 milyar yıldır.

EPICYCLE: Bir gezegenin küçük bir daire etrafında yaptıgı harekettir. Epicycle merkezi de gezegenle birlikte hareket eder.

ERG: Santimetre, gram ve saniye ( CGS ) sistemlerinde bir enerji birimidir. Saniyede 1 cm hızla yol alan 1 gramlık bir kütlenin kinetik enerjisi yarım Erg’dir.

EKİNOKS: Dünya üzerindeki her yerde gündüz ve gecenin eşit uzunlukta oldugu an veya Dünya’nın yörüngesi üzerinde Güneş’in tam Dünya Ekvatoru hizasına geldiği andır. İlkbahar ekinoksu 21 Mart, sonbahar ekinoksu 23 Eylül’de gerçekleşir.

ETER: Işık ve diğer elektromanyetik radyasyonun içinde yol alması gerektiğine inanılan hipotetik bir ortamdır. Özel rölativite teorisinden sonra gereksizliği anlaşılmıştır.

EVREN: Ölçülebilen bütün uzay-zamandır. Işığın ulaştıgı bölge gözlenebilen evrendir. Gözlenemeyen evren bölgesine ışık henüz ulaşmamıştır. Evren, gözleyebildiğimiz bizim genişleyen uzay-zaman köpüğüne verilen isimdir. Kozmos, ilişki kuramadığımız diğer genişleyen uzay-zaman köpüklerini de içine alan (diğer evrenleri) son derece büyük bir uzay-zaman için kullanılabilir.

EVRİM: Canlıların ilkel durumlardan gelişerek bugünkü şekillere gelmesi için geçen prosestir.

FAHRENHEIT OLCEGI: Suyun donma noktasını 32 derece, kaynama noktasını 212 derece olarak belirleyen sıcaklık ölçegidir.

FARADAY SABİTİ: Bir mollük tek yüklü iyonu açığa çıkaran elektrik miktarı olup 9,64x(10^4) c/moldür.

FERMİYONLAR: Temel parçacıklar olup, Fermi-Dirac istatistiklerine göre davranırlar. Fermiyonlar asla yok edilemez ve yaratılamazlar. Evrendeki toplam fermiyon sayısı daima aynıdır. Bir fermiyonun temel özelliği spinidir. Fermiyonların spinleri -1/2, 3/2, 5/2 gibi, yarı kesirli sayılardır.

FONKSİYON: Bir grup içindeki değişimin diğer bir grup içinde meydana getirdiği değişimle olan ilişkisidir.

FOTON: Işığın parçacığı ve elektromanyetik radyasyonun kuantum birimidir. Elektrik yükü ve duragan kütlesi yoktur ve boşlukta ışık hızı ile yol alır. Bir boson olup, yüklü veya manyetik cisimler arasındaki elektromanyetik kuvveti taşır.

FREKANS: Dalgaların tepe noktalarının belli bir noktadan, bir saniye içindeki, geçme sayısıdır. Frekans, dalga hızının dalga boyuna bölümüne eşit olup, birimi Hertz’dir.

G: Dünya çekim kuvvetinin cisimlere uyguladıgı ivme olup, 1G’lik ivme ile her saniye bir öncekine göre 0,0098 km daha hızlı yol alınır.

GAMMA IŞINLARI: 10,000 ile 10 milyon eV (foton başına) gücünde, X-ışınları gibi, fakat daha yüksek enerjilerdeki radyasyondur.

GAMMA IŞINLARI ASTRONOMİSİ: Evreni en güçlü enerjili elektromanyetik radyasyonla incelemektir. Atmosfer dışındaki uydulardan inceler, Süpernova, puslar, karadelik gibi kaynaklardan çıkan gamma ışınları galaksimizden çıktığı gibi evrenin derinliklerinden de gelebilir.

GALAKSİLER: Evrende, gravitasyon etkisi ile çok sayıda yıldızın bir araya gelmesiyle oluşan adalardır. En büyükleri yüzlerce bin ışık yılı genişliğinde olup trilyonlarca yıldız barındırır. En küçükleri bile milyonlarca yıldız ihtiva eder. 50 milyar galaksi modern teleskoplarla gözlenmektedir.

GALAKSİLER ARASI MADDE: Galaksilerin arasında bulunan maddedir. Bu bölgelerde toz yerine gazlar vardır. Çok miktarda karanlık maddenin bulundugu sanılmaktadır.

GALAKSİLER KÜMESİ: Galaksilerin bir grup halinde bir arada bulunmasıdır. Birkaç bin tane galaksiye kadar olabilir. Bizimki, yerli grup adında 40 üyeyi kapsayan küçük bir gruptur. Gruptaki galaksiler çekim gücü ile bir arada tutulurlar. En yakınızdaki galaksiler kümesi 2500 galaksiyi barındıran Virgo’dur. Genişliği 3 mega parsek, bizden uzaklığı 15 mega parsektir.

GEL-GİT ETKİSİ: Gökcisimlerinin gravitasyon kuvvetlerinin etkisi ile birbirlerinin yüzeylerini kabartmasıdır.

GEOSANTRİK SİSTEM: Ptolemaios tarafından öne sürülen, 1400 yıl kadar kullanılan Dünya merkezli evren modeli olup, Dünya’nın evrenin merkezi oldugunu ve bütün gök cisimlerinin onun etrafında döndüğünü öngörür.

GERÇEK SAYI: Kendisi ile çarpılınca pozitif sayı veren sayıdır.

GEZEGENLER ARASI TOZ: Güneş’in etrafında bulunan ve kuyrukluyıldızlarca bırakılmış olan büyük miktarda tozlardır. Güneş’ten 600 milyon kilometre uzaklığa uzanır.

GİRİŞİM: Üst üste gelen iki dalganın toplam dalga yüksekliğinin, her iki dalga yüksekliğinin toplamına eşit oldugu durumdur.

GLUON: Güçlü nükleer kuvveti taşıyan bir temel parçacıktır. Kuarkları bir arada tutar. Boson ailesinin bir üyesidir.

GRAVİTASYON KUVVETİ: Evrendeki bütün cisimler arasındaki çekim kuvvetidir. Bütün cisimler birbirini kütlelerinin çarpımı ile dogru, aralarındaki uzaklıgın karesi ile ters orantılı olarak çekerler.

GRAVİTON PARÇACIGI: Kütlesi bulunan iki cismin araındaki gravitasyon kuvvetini tasıyan hipotetik parçacıktır. Bir bosondur.

GRAVİTASYON SABİTİ: Gravitasyon kuvvetinin güç ölçüsüdür. Evren genişledikçe bu sabitin değiştiği iddia edilmektedir.

GRAVİTASYONEL ALAN: Herhangi bir noktadaki herhangi bir cismin gravitasyonel etkisi, o noktadaki gravitasyon gücü ile belirlidir. Cismin gravitasyonel alanı bütün evreni doldurur.

GRAVİTASYONEL IŞIMA: Kütlesi bulunan cisimlerin belli yönlerde yol alırken uzay-zaman yapısında oluşturdugu dalgalanmalardır. Genel rölativitede öngörülen bu radyasyon ışık hızında gider. Ancak güçlü gravitasyonel alanlarda belirgindir. Henüz tespit edilememiştir. Zira bunlar elektromanyetik radyasyondan 10^-38 defa daha zayıftır. Bu dalgalar ancak süpernova patlamasından, karadelik ve nötron yıldızı gibi güçlü alanlardan elde edilebilir.

GÖLGE EVREN: Bütün evrenin gölge maddeden yapıldıgını ve evrenimizle aynı uzay-zamanda yer aldıgını belirtir. Sadece bir iddiadır.

GÖLGE MADDE: Evrenin ilk anlarından gravitasyonun TOE’den ayrıldıgı zaman şekillenmiş olan hipotetik madde seklidir. Süpersimetri teorisine göre bu olay olunca evrendeki enerjinin bir kısmı şu anda bilinen parçacıklar halinde, geri kalan enerji ise tamamen farklı parçacıklar halinde sonuçlandı. Bu ikinci tür parçacıklar bizimkilere hiç benzememekte fakat gravitasyonu hissetmektedir. Bir gölge insanın içinde yürüyebilirsiniz ve ne siz ne o bunun farkına varamazsınız. Bazı modeller karanlık maddenin gölge maddeden oluştugunu ileri sürer. Ayrıca gölge elektron, gölge atom, gölge yıldız, vs.’nin varlıgını belirtir.

GÖRÜNEN KADİR: Bir yıldızın parlaklıgı olup, Dünya’dan ölçülen miktarla tarif edilir.

GÜÇ: Birim zamanda yapılan iştir.

GÜÇLÜ NÜKLEER KUVVET: Atom çekirdeği içindeki parçacıkları bir arada tutan, evrenin en güçlü ve en kısa menzilli kuvvetidir.

GÜNEŞ AYDINLIGI: Güneş’in parlaklığı olup 3,82x(10^26) Joule/sn’dir. Parlaklık birimi olarak kullanılır.

GÜNEŞ LEKELERİ: Güneş’in yüzeyindeki karanlık lekelerdir. 1000-40,000 km arası genişliklerdedir. Güneş’İn yüzey sıcaklığından 1500 K daha soguk oldugundan karanlık görünürler. Bunlara Güneş’in içindeki güçlü manyetik alanlar sebep olur.

GÜNEŞ KÜTLESİ: Güneş’in kütlesi olup 1,981x(10^30) kg’dır. Astronomide kütle birimi olarak kullanılır.

GÜNEŞ RÜZGARLARI: Genellikle elektron ve proton gibi yüklü parçacıkların Güneş’ten çıkıp uzaya yayılmasıdır. Saniyede yüzlerce kilometre hızla yol alırlar. Dünya mesafesinde her cm³’te yaklaşık sekiz parçacık bulunur.

GÜNEŞ SABİTİ: Güneş’ten çıkan ve 1AÜ’lük mesafenin bir yüzeyinden geçen enerji miktarıdır. Kabul edilmiş değeri 1,36 kilowatttır. Bu enerji 1 AÜ uzaklıktaki 2,5 cm kalınlığındaki bir buz tabakasını 2 saat 12 dk da eritir. Güneş sabiti zaman içinde çok hafif artmaktadır. + milyar yılda %25 civarında artmıştır. %1 lik bir artış Dünya’da 1-2 derecelik değişmeye neden olacaktır. Her yüz yılda %0,01 kadar artış olmakta ve Dünya’da şiddetli iklim değişikliklerine yol açmaktadır.

GÜNERİ: Gezegenin yörüngesi üzerindeki hareketinde Güneş’e en yakın oldugu noktadır. Dünya bu noktaya 3 Ocak günü ulaşır.

GÜNÖTE: Bir gezegenin Güneş etrafındaki yörüngesindeki en uzak noktadır. Bünya bu uzaklığa 3 Temmuz’da ulaşır.